اصل تنها ليزان را در تصرف دارد . به گفتهء اصطخرى ، ص 191 ، حدود * لايجان به شروان ، موقانيه و * عنبسيه ( همان قبله ) مىرسد . ابن حوقل ، ص 244 ، لايجان را در ميان اميرنشينهاى كوچكتر و شهرهاى الرّان ذكر مىكند و مىافزايد ( ص 250 ) كه به رشتهء كوه قبق متصل است . مقدّسى ( ص 381 ) موقعيت آن را چنين مىنويسد : سر راه شماخيّه به شروان - دو مرحله ؛ از آنجا تا ليجان - دو مرحله ؛ از آنجا به پل سمور - دو مرحله ؛ از آنجا به باب الابواب - يك مرحله . ( در اين تعيين مسير لغزشى روى داده است ، چه احتمالا شروان با * شابران اشتباه شده است و هنگام برشمردن لايجان ، جاى آن را گرفته است . براى قسمتهايى كه از مسعودى نقل مىشود ، نگاه كنيد به ج 2 ، ص 69 ؛ نيز نگاه كنيد به ادامهء مطلب در همين كتاب . همين نام با ضبطهاى نادرست بسيار ، مانند : ال - ايران ، ابخاز ، ظاهر مىشود .
شرح
( 7 ) نگاه كنيد به :Minorsky , Studies in Caucasian History , 1953 , P . 13 .( 8 ) نيز نگاه كنيد به : مسعودى ، ج 2 ، ص 74 ؛ نيز نگاه كنيد به : ادامهء مطلب در همين كتاب .
( 9 )BSOAS , 1954 , XVI / 3 , 519 .( 10 )Georgian Chronicle , ed . 1955 , P . 344 .( 11 )Studies , P . 19 , 34 .( 12 ) قزوينى ( اواخر قرن سيزدهم ) در آثار البلاد ، ص 403 ، محلّ چاه بيژن را ، كه افراسياب وى را در آنجا زندانى كرد ، در شابران مىداند و اضافه مىكند كه سنگ بزرگ دهانهء آن را كه رستم بلند كرده است ، نيز در محل به او نشان دادهاند . اين شاهد ادبى شاهنامه نمىتواند بسيار كهن باشد . از آنجا كه بيژن در توران زندانى بود ، احتمالا اين داستان در زمان هجومهاى « تورانيان » ( قبچاق - مغول ) به قفقاز ساخته شده است - ابن اثير ، ج 12 ، ص 264 ( ذيل 619 / 1222 ) .
( 13 )Khanykov , Melanges asiatiques , III / 2 , 129 .نيز نگاه كنيد به :Ukazl ? kubinskikh khanov , Tbilisi , 1937 , Index , P . 98 :