3 . در منبع قديمى مورد استفادهء ابن رسته و گرديزى ، ص 154 ، روس به عنوان ساكنان جزيرهاى واقع در ميان درياچهاى معرفى شده كه احتمالا منظور نوووگورود « 1 » است ، واقع در نورس هولم - گرور « 2 » « شهر جزيره » . گفته شده كه اسلاوها ( اسلاوهاى غربى ) زير فرمان شاهان خود زندگى مىكنند ، كه بزرگترين آنها ( « رئيس رئيسان » ) سويت - بلك « 3 » ، « سوتوپلوك » « 4 » ( شاه نامدار موراوياى كبير ) خوانده مىشود . سرانجام به يك شهر اسلاوها به نام و به نيت « 5 » اشاره شده است ، كه بنابر حدود العالم ، 43 ، در شرق خاك اسلاو قرار دارد و پارهاى از مردم آن به روس شباهت داشتند . اين « شهر » كه قبلا آن را ماركوارت معرفى كرده است ، 136 ظاهرا با طايفهاى از اسلاوهاى شرقى ، به احتمال وياتيچى « 6 » ( پيشتر ويهتيچى « 7 » در كنار اكا « 8 » ) يكى است . در حدود العالم ، 44 گفته مىشود كه جماعتى از اسلاوها « در ميان روس زندگى مىكنند » و در خدمت آنانند .
4 . ابن فضلان كه در 309 / 921 از بلغارهاى ولگا ديدار كرده است ، دوبار ( 1 و 8 ) شاه آنان را ملك الصقالبه ( « شاه اسلاوها » ) مىخواند . به خلاف زكى وليدى طوغان ، كه براى تخريب معنى جاافتادهء صقلاب انواع فرضيهها را مطرح مىكند ، 137 آسانترين توجيه شايد اين باشد كه قبول كنيم شاه بلغار شاهى بود « مسئول مرز اسلاو » . 138 همانطور كه ديدهايم ، حضور اسلاوها در منطقهء حاشيهء دن ، در گزارش لشكركشى مروان بن محمد 139 تأييد شده است . اعراب به هيچ روى از وجود قبايل غيراسلاو در اروپاى شرقى ( برطاس ، ويسو ، يورا ، بشغرت ، مجار ) ناآگاه
هامش
( 1 ) .Novogorod( 2 ) .Norse Holm - garo ? r( 3 ) .Swyt - blk( 4 ) .Sveto - pluk( 5 ) .V . bnit( 6 ) .Vyatichi( 7 ) .Vietichi( 8 ) .Oka