بلاذرى ، ص 196 ، انوشيروان به امير سرير بخشيده است . در ميان صاحبان منصب حاكم ، در منبع ما سخن از ترخانها و بطريقها مىرود ، كه مقولهء نخست نامى آلتايى است . البته اين حكمى قطعى نيست ، چه محتمل است كه بر اثر نفوذ حكومت خزران در همسايگى آنها ، عناوين و مناصب تركى در داغستان رواج يافته باشد . مىدانيم كه حتّى شاه روسها به گفتهء ابن رسته ، ص 145 ، به خاقان روس معروف بود ، و در واقع مطران ايلاريون « 1 » ( منصوب در 1051 ) شاهزاده ولاديمير سوياتو سلاويچ « 2 » ( 978 - 1015 ) را « خاقان ما » خواند . نظرا احتمال بسيار دارد كه در حوضهء قوىسو قدرى نفوذ آلتايى بوده است ، يا اينكه در زمانهاى كهن خاندانى آلتايىتبار بر كوهنشينان حكومت كرده باشند . 99
به قول مسعودى ، ج 2 ، ص 41 ، امير آنجا به مسيحيت گرويد و به گفتهء ابن رسته ، ص 147 ، رعاياى او نيز مسيحى بودند . در واقع بسيارى از آثار مسيحيت ( صليبها ، كليساها ) در خاك اوار يافت شده است و اينك حدس زدهاند مسيحيت ، كه از طريق گرجستان به آنجا نفوذ كرد ، تا قرون چهاردهم - پانزدهم در ميان اوارها باقى ماند . 100 در اينباره منبع ما تأييدى غيرمستقيم ، امّا مطلوب ارائه مىدهد ، و آن هنگام برشمردن نام سه امير است : * بخت - يشوع « 3 » كه در 292 / 903 حكومت كرد ، بخت - يشوع ديگرى كه در 416 / 1025 دختر خود ساريه ( سارا ؟ ) را به امير منصور به زنى داد ، و تقوبن فروج ، كه پدر زن مفرّج غاصب بود ( در 457 / 1065 ) . نام آخر احتمالا ريشهء محلى قفقازى دارد ( تخو ؟ ) ، امّا نام بخت - يشوع ( نجاتيافته به دست عيسى ) نام رايج مسيحى است و
هامش
( 1 ) .Ilarion( 2 ) .Vladimir Svyatoslavich( 3 ) .Bukht - Yisho ?