در طبرسران پايين ( جنوب دربند ) مطابق باشد . 67 تويق كه در كنار دربند جنگيد ( زيربخش 23 ) ، بايد روستايى باشد كه در نقشهء روسى ، دووك « 1 » نام دارد . 68 دربارهء خرماستان مىتوان اضافه كرد كه واژهء خرما ( يا : قرمه ) در اينجا به معنى ميوهء نخل نيست ، بلكه در زبان محلى به نوعى خرمالو ، به انگليسى
( diaspyrus lotus ) date plum
اطلاق مىشود ، كه در داغستان به عمل مىآيد . 69
خيداق . در دامنهء شمالى خط الرأس دربند ، نزديكترين رود به اين شهر ، درباخ ( درواق ) است . به موازات آن رودهاى بغن ( بوام ) « 2 » ، يانگى - چاى و باشلى - چاى ( ؟ ) جريان دارند . در اين زمين قوم كوهنشين قىتاق ( خيداخ ) زندگى و به زبانى از خانوادهء درگوا « 3 » تكلم مىكنند . 70
اين زبان ( كه اكنون 272 126 تن به آن تكلم مىكنند ) شامل لهجههاى درگوا بهطور اخص ، اقوشه « 4 » ، قىتاخ و كوبهچى « 5 » است .
نام خيداق ( قىتاق ) به نظر آلتايى ( خزر ؟ ) مىآيد ، 71 امّا گفتهء اوليا چلبى ( ج 2 ، ص 291 ) ، كه در زمان او ( 1647 ) قىتاقيها - كه وى آنان را در ميان شكّى و شروان ديده است - به زبان مغولى تكلّم مىكردند ، خطاى فاحش است . 72 واژههاى آن زبان كه وى نقل كرده است ، چيزى جز رونوشت واژههاى مغولى نيست كه حمد اللّه مستوفى در كتاب خود آورده است ، 73 و ربطى به قىتاق ندارد . 74 امكان دارد كه كلمهء خيداق از نام طبقهء حاكم بر آنها گرفته شده باشد ، كه مخلوطى از بيگانگان بودند
هامش
( 1 ) .Du ? vek( 2 ) .Boghan ( Buam )( 3 ) .Dargua( 4 ) .Aqusha( 5 ) .Kubachi