باب گفتگو مىكند . شايد حملهء متعاقب ديلميان ( مرزبان ؟ ) به شروان پيامد رفتار غيرصميمانهء ابو طاهر طى هجوم روس بوده باشد .
10 . مىدانيم كه قبلا در 318 / 930 ( زير بخشهاى 9 و 34 ) محمد بن ابو طاهر يزيد ، با مردم باب منازعه داشت ، امّا مشكل مىتوان باور كرد كه اين شاهزاده قبل از وفات جدّش ، اگر در 305 / 917 اتفاق افتاده باشد ، بر طبرسران حكومت كرده است . از مطالب زيربخش 35 درمىيابيم كه قبل از 327 / 939 عمويش ( ؟ ) هيثم بن محمد حاكم طبرسران بود . به هر طريق ، محمد كه در سالهاى 337 - 345 حكومت كرد ، بايد در ميانسالى به جاى پدر نشسته باشد .
نظير آنچه در زيربخش 10 آمده است ، مىتوان به فهرست ارزشمند خراجگزاران مرزبان مسافرى ( در 344 / 955 ) اشاره كرد 17 كه در اثر ابن حوقل ( 348 - 354 ) بر جاى مانده است . از اين سند متوجه مىشويم كه سهم « محمد بن احمد الازدى ، صاحب شروانشاه ( به تقريب ، يعنى شروان ) و شاه آن » يك ميليون درهم برآورد شده بود . در اينجا نسبت « ازدى » به جاى يزيدى ، احتمالا اشتباهى سمعى است . در زمان مرزبان ، فقط محمد بن ابى طاهر يزيد با مطلب ما تطابق دارد ، مگر اينكه ابن حوقل كه اثر خود را حوالى 378 / 988 به اتمام رسانيد ، به جاى نام اصلى ، نام حاكم معاصر خود محمد بن احمد را جانشين آن كرده باشد كه در 370 - 381 / 981 - 991 حكومت مىراند . صورتى كه ابن حوقل نقل كرده است ، احتمالا مربوط بوده است به حضور مرزبان در حوالى باب ، دقيقا در 344 ( نگاه كنيد به توضيحات زيربخش 35 ) .
منبع اطلاعات جديد بسيار ارزندهاى دربارهء زير بخشهاى 10 و
تاريخ شروان و دربند ( فارسى ) — صفحة 112
مساهمون: ولاديمير مينورسكى
ص١١٢