خليل اينانچ لطف كردهاند و طى يادداشتى در سپتامبر 1951 برايم فرستادهاند .
( الف ) . طوپقاپىسراى ، كتابخانهء احمد سوّم ، ش 2945 ، در دو مجلد كه در 1116 / 1704 استنساخ شده و گفته مىشود ، نسخه به خط شخص مؤلف است .
( ب ) كتابخانهء عمومى با يزيد ، ش 20 - 5019 .
( ج ) سليمانيه ، مجموعهء اسعد افندى ، ش 3 - 2101 .
( د ) نور عثمانيه ، ش 2 - 3172 ( كتابت متوسط ) .
( ه ) در فهرست كتابخانهء قيصرى به نسخهاى خطى اشاره مىشود كه در دو مجلّد و در كمال نفاست كتابت شده است .
به نظر مىرسد عنوان اصلى ، و اوليهء اثر ، كه ما هم آن را به كار خواهيم برد ، جامع الدوّل بوده است ، هرچند در بعضى از نسخهها صحايف الاخبار هم آمده است . در تحقيق حاضر تصاوير قسمتهاى مربوط در نسخههاى ( الف ) و ( ب ) اساس كار قرار گرفته است ( مرهون محبت فراوان پرنس يوسف كمال ، پروفسور فؤاد كوپريلى و دكتر احمد آتش هستم ) . نسخهء ( الف ) از نظر خط به پاى نسخهء ( ب ) نمىرسد ، امّا از جهت صحّت بر آن برترى دارد .
با توجه به مراتب زير ، مىتوان حكم كرد كه براساس شواهد زير ، اصل عربى در مقايسه با متن ملخّص تركى آن ، كاملتر است . سه فصل دربارهء مسافريان ، روّاديان و شدادّيان كه در نسخهء ( الف ) شامل 21 صفحه و تقريبا 651 سطر است ، در چاپ تركى ( ج 2 ، ص 507 - 505 ) تنها معادل 31 + 53 سطر است ، و روّاديان بكلّى حذف شده است . 4 فصلهاى شروان و دربند ( باب الابواب ) كه موضوع تحقيق حاضر است ، در نسخهء ( الف )
تاريخ شروان و دربند ( فارسى ) — صفحة 4
مساهمون: ولاديمير مينورسكى
ص٤