گرما لبهء لباس خود را در محل سجده مىگسترد . « 1 »
اين روايت را كه منابع حديثى نقل كردهاند ، حقيقت نقلهاى ديگر را در اين زمينه نسبت به جواز سجود بر لباس در حالت اختيار نيز روشن مىكند ، زيرا روايت انس تصريح دارد كه آنان در حال ضرورت چنين مىكردند ، پس قرينه مىشود بر اينكه اين روايتهاى مطلق هم در موارد ضرورت است . اينك برخى روايات اين موضوع :
1 - عبداللَّه بن محرز از ابوهريره نقل مىكند : رسول خدا صلى الله عليه و آله بر گوشهء عمامهاش سجده مىكرد . « 2 »
اين روايت با آنكه معارض با روايتى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله از سجدهء بر آن نهى كرده ، بر صورتِ عذر و ضرورت حمل مىشود . بيهقى در سنن خود به اين تصريح كرده و گفته است : شيخ گويد : آنچه در اين مورد از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده كه بر گوشهء عمامه سجده مىكرد ، چيزى را ثابت نمىكند و بهترين روايت در اين مورد چيزى است كه حسن بصرى از اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله حكايت كرده است . « 3 »
از ابن راشد روايت شده است كه گفت : مكحول را ديدم بر عمامهاش سجده مىكرد . گفتم چرا بر آن سجده مىكنى ؟ گفت : جلوى سرما را نسبت به دندانهايم مىگيرم . « 4 »
2 - از انس نقل شده است : با پيامبر صلى الله عليه و آله نماز مىخوانديم و بعضى از ما بر لباسش سجده مىكرد . « 5 »
اين روايت به قرينهء آنچه از او نقل كرديم و آنچه از بخارى روايت شده ، بر صورت عذر حمل مىشود . آنجا گويد : در شدت گرما با پيامبر صلى الله عليه و آله نماز مىخوانديم ، هرگاه يكى
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى : ج 1 ، ص 101 ؛ صحيح مسلم : ج 2 ، ص 109 ؛ مسند احمد : ج 1 ، ص 100 ، السنن الكبرى : ج 2 ، ص 106
( 2 ) . كنز العمال : ج 8 ، ص 130 ، شمارهء 22238
( 3 ) . سنن بيهقى : ج 2 ، ص 106
( 4 ) . المصنف ، عبدالرزاق : ج 1 ، ص 400 ، و نيز در سيرتنا و سنّتنا ، فصل سجده بر تربت : ص 93
( 5 ) . السنن الكبرى : ج 2 ، ص 106