مىگوييم : اگر سجود بر مطلق جامه ، چه متّصل و چه جدا جايز بود ، آسانتر از خنك كردن سنگريزهها بود و مىشد دستمال يا چيز مشابهى را براى سجده بر آن با خود داشت .
3 - به روايت انس : در شدت گرما با پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بوديم ، يكى از ما سنگريزه در دستش مىگرفت و چون خنك مىشد ، آن را مىنهاد و بر آن سجده مىكرد . « 1 »
4 - خبّاب بن ارت گويد : از شدت گرماى زمين بر پيشانى و كف دستهايمان نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله شكايت كرديم ، آن حضرت توجه نفرمود . « 2 »
ابن اثير در معناى حديث گفته : آنان چون از آن ناراحتى به پيامبر صلى الله عليه و آله شكايت كردند ، حضرت به آنان اجازه نداد كه به كنار لباسهايشان سجده كنند . « 3 »
اين روايات نشان مىدهد كه در نماز ، سنت بر آن جارى بوده كه تنها بر زمين سجده كنند . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله هم به مسلمانان اجازه نداد به لباسهاى متصل يا جدا از نمازگزار سجده كنند و با آنكه نسبت به مؤمنان مهربان بود ، بر آنان واجب ساخت كه پيشانىهايشان بر زمين نهاده شود ، هرچند از شدت گرما ناراحت شوند .
از جملهء آنچه تعهد مسلمانان بر سجدهء بر زمين و اصرار پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به نهادن پيشانى بر زمين نه بر لباس متصل مثل گوشهء عمامه يا جدا مثل دستمال و سجاده را نشان مىدهد ، رواياتى است كه دستور به خاكآلود كردن پيشانى مىدهد . برخى از آنها را مىآوريم :
امر به خاكى كردن پيشانى
5 - خالد جهنى گويد : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله صهيب را ديد كه سجده مىكرد ، به نحوى كه گويا از خاك پرهيز داشت . فرمود : اى صهيب ، چهرهات را بر خاك بگذار . « 4 »
هامش
( 1 ) . السنن الكبرى : ج 2 ، ص 106
( 2 ) . سنن بيهقى : ج 2 ، ص 105
( 3 ) . النهايه : ج 2 ، ص 497 مادهء « شكا » .
( 4 ) . كنز العمال : ج 7 ، ص 465 ، شمارهء 19810