14 - طبرى از سعيد بن جبير نقل كرده كه ابن عباس به من گفت : پس آغاز كرد ، سپس فاتحة الكتاب را خواند ، سپس گفت : مىدانى آيهء « سبعاً من الثانى » چيست ؟
در جملهء « آغاز كرد و آنگاه سورهء فاتحه را خواند » هيچ گواهى بر اين نيست كه بسم اللَّه از جوهرهء اين سوره بيرون است ، زيرا بسم اللَّه در آغاز عموم سورهها نبوده و با تعبير « آغاز كرد » به بسم اللَّه اشاره دارد و با تعبير « سپس فاتحة الكتاب را خواند » اشاره به آيات ديگر اين سوره كه از ساير سورهها متمايز است .
با اين توضيح ، حديث بعدى هم روشن مىشود :
15 - طبرى از ابوسعيد بن معلّى نقل كرده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله او را در حالى كه نماز مىخواند صدا كرد . او نمازش را خواند و نزد پيامبر صلى الله عليه و آله رفت . پيامبر پرسيد : چرا جوابم ندادى ؟ گفت : نماز مىخواندم . گفت : مگر خدا نفرموده است : اى مؤمنان ! هرگاه خدا و رسول شما را به چيزى فرا مىخوانند كه شما را زنده مىكند اجابت كنيد ؟ « 1 » سپس پيامبرخدا صلى الله عليه و آله فرمود : به تو بزرگترين سوره را در قرآن مىآموزم . گويا كه آن را بيان كرده است ، يا فراموش كرده است ، گفتم : يا رسول اللَّه ، چه شد آنچه فرموديد ؟ فرمود :
« الحمد للَّهرب العالمين . . . » اين سبع المثانى و قرآن عظيمى است كه به من دادهاند . « 2 »
16 - دار قطنى و بيهقى از ابوهريره نقل كردهاند : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله هرگاه در نماز جماعت قرائت مىكرد ، با بسم اللَّه آغاز مىكرد ، ابوهريره گفت : آيهاى از قرآن است ، اگر خواستيد سورهء فاتحه بخوانيد ، بسم اللَّه آيهء هفتم است . « 3 »
17 - دار قطنى و بيهقى در سنن با سند صحيح از عبد خير نقل كردهاند : از على عليه السلام دربارهء سبع المثانى پرسيدند . فرمود : « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ . . . » گفتند : اين شش آيه است ، فرمود : « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » هم يك آيه است . « 4 »
هامش
( 1 ) . انفال : 24 « استجيبوالله وللرسول . . . » .
( 2 ) . تفسير طبرى : ج 14 ، ص 41 .
( 3 ) . السنن الكبرى : ج 2 ، ص 47 ؛ سنن دار قطنى : ج 1 ، ص 305 .
( 4 ) . همان ، ص 45 ؛ همان ، ص 311 .