چهاردهم : دار قطنى و بيهقى از ابوهريره روايت كردهاند كه پيامبر صلى الله عليه و آله هرگاه در نماز جماعت قرائت مىكرد ، با « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » آغاز مىكرد . ابوهريره گويد : اين آيهاى از كتاب خدا است ، اگر خواستيد سورهء فاتحه را بخوانيد كه بسم اللَّه آيهء هفتم است . « 1 »
پانزدهم : بيهقى از پسر عمر نقل كرده كه وى در نماز « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » مىخواند ، چون سوره را ختم مىكرد ، آن را مىخواند و مىگفت : آنچه در مصحف نگاشته شده ، براى آن است كه خوانده شود . « 2 »
2 - سبع المثانى همان سورهء فاتحه است
روايات فراوانى از امام على عليه السلام ، ابن مسعود و ديگران از صحابه و بسيارى از تابعين نقل شده كه مقصود از « سبع المثانى » در قرآن ( حجر ، آيه 87 ) سورهء فاتحه است . اين از يكسو ، از سوى ديگر آيات سورهء حمد جز با شمردن بسم اللَّه به عنوان آيهاى از اين سوره ، هفت تا نمىشود . اينك توضيحى در دو بخش :
رواياتى كه سبع المثانى را سورهء حمد مىداند ، بدون تصريح به اينكه بسم اللَّه هم جزء اين سوره است .
رواياتى كه سبع المثانى را سورهء حمد مىداند ، و تصريح مىكند كه بسم اللَّه جزء اين سوره است .
بخشى از روايات دستهء اول را براى نمونه و پرهيز از تفصيل مىآوريم :
1 - طبرى از عبد خير از على عليه السلام نقل مىكند : سبع المثانى فاتحة الكتاب است . « 3 »
2 - طبرى از ابن سيرين نقل مىكند كه از ابن مسعود دربارهء سبع المثانى پرسيدند ، گفت : فاتحة الكتاب است . « 4 »
هامش
( 1 ) . السنن الكبرى : ج 2 ، ص 47 ؛ سنن دار قطنى : ج 1 ، ص 305 .
( 2 ) . شعب الايمان : ج 2 ، ص 439 - 440 ، حديث 2336 .
( 3 ) . تفسير طبرى : ج 14 ، ص 37 .
( 4 ) . همان .