12 - ابن عباس گويد : نزد عمر ، سعد و عبداللَّه بن عمر سخن از مسح بر پاها شد . عمر بن خطاب گفت : سعد از تو فقيهتر است . سپس گفت : اى سعد ، ما انكار نمىكنيم كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مسح بر پاها كرد ، ولى آيا پس از نزول سورهء مائده هم مسح كرد ؟ سورهء مائده كه آخرين سوره بود قبل از برائت ، همه چيز را تبيين كرده است . « 1 »
13 - از عروة بن زبير روايت است كه چون در آغاز بعثت ، جبرئيل بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شد ، با اعجاز چشمهء آبى جوشاند و وضو گرفت در حالى كه محمد صلى الله عليه و آله به او نگاه مىكرد .
صورت و دستهايش را تا آرنج شست و بر سر و پاهايش مسح كشيد . حضرت محمد صلى الله عليه و آله هم همانگونه انجام داد كه ديد جبرئيل انجام مىدهد . « 2 »
عبدالرحمان بن جبير نقل مىكند از پدرش ، كه ابوجبير همراه با دخترش كه پيامبرخدا صلى الله عليه و آله با او ازدواج كرده بود خدمت پيامبر آمد . رسول خدا صلى الله عليه و آله آبى طلبيد ، دستانش را شست و تميز كرد ، سپس دهانش را مضمضه كرد و آب استنشاق نمود ، سپس صورت و دستانش را تا آرنج سه بار شست و سر و پاهايش را مسح كشيد . « 3 »
تا اينجا رواياتى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بود كه به آنها برخورديم كه همه دلالت دارد بر اينكه سخن و عمل آن حضرت بر مسح بوده است ، نه شستن .
صحابه و تابعين و مسح پاها
15 - صفيان گويد : على عليه السلام را ديدم كه وضو گرفت و روى پاها را مسح كشيد . « 4 »
16 - حمران گويد : عثمان را ديدم كه آب طلبيد ، سه بار دستهايش را شست ، مضمضه و استنشاق كرد ، سه بار صورتش را و سه بار دو ذراع خود را شست و سر و پشت پايش را مسح كشيد . « 5 »
17 - عاصم احول از انس نقل مىكند : قرآن به مسح نازل شده و سنت به شستن ، و
هامش
( 1 ) . الدرّ المنثور : ج 3 ، ص 29
( 2 ) . الخصائص الكبرى : ج 1 ، ص 94
( 3 ) . اسد الغابه : ج 5 ، ص 156
( 4 ) . مسند احمد : ج 1 ، ص 200 ، حديث 1018
( 5 ) . كنز العمال : ج 5 ، ص 106