2 - ابوهريره روايت كرده است كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : در عجماء و معدن چيزى نيست ولى در ركاز خمس است . « 1 »
نقل شده است كه در جاهليت رسم بر اين بود كه هرگاه مردى در چاه مىافتاد و تلف مىشد ، چاه را خون بهاى او قرار مىدادند و اگر چهارپايى كسى را مىكشت ، همان خونبهايش بود و اگر معدنى سبب قتل كسى مىشد آن را خونبهاى او قرار مىدادند .
كسى در اين مورد از رسول خدا صلى الله عليه و آله پرسيد : حضرت فرمود : عجماء و معدن ، جُبار و هدر است و در ركاز خمس است . گفتند : ركاز چيست ؟ فرمود : طلا و نقرهاى كه خداوند از آغاز خلقت در زمين نهاده است . « 2 »
3 - به روايت جابر بن عبداللَّه ، رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : « در حيوان چرنده ، در چاه و در معدن چيزى نيست ، ولى در ركاز خمس است . » شعبى گفته است : ركاز ، گنج معمولى است . « 3 »
4 - عبادة بن صامت گويد : از قضاوت و حكم پيامبر خدا صلى الله عليه و آله اين بود كه در معدن ، چاه ، حيوان فرار كرده ، غرامتى نيست ، اما در ركاز خمس است . « 4 »
5 - انس بن مالك گويد : همراه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله به سوى خيبر رفتيم . يكى از همراهان ما وارد خرابهاى شد تا قضاى حاجت كند . خشتى را برداشت كه با آن خود را تميز كند .
خاكِ گنجى بر او فروريخت . آن را نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آورد و خبر داد . حضرت فرمود : آن را وزن كن ، وزن كرد دويست درهم بود . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : اين گنج است و خمس دارد . « 5 »
6 - مردى از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله سؤالهايى كرد ، از جمله اين كه : در خرابهها و نشانهها گنج مىيابيم ، حضرت فرمود : در آنها خمس است . « 6 »
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم : ج 5 ، ص 127 ؛ صحيح بخارى : ج 1 ، ص 182
( 2 ) . الخراج ، ابويوسف : ص 22
( 3 ) . مسند احمد : ج 3 ، ص 335
( 4 ) . همان : ج 5 ، ص 326
( 5 ) . همان : ج 3 ، ص 128
( 6 ) . همان : ج 2 ، ص 186