مىكنم : صدقه به نحو مناسب ، نيكى به والدين و انجام كار نيك ، شقاوت را به سعادت تبديل مىكند و عمر را مىافزايد و از مرگِ بد نگه مىدارد . « 1 »
امام باقر عليه السلام فرمود : صلهء رحم اعمال را پاك مىسازد و رشد مىدهد ، اموال را مىافزايد ، بلا را دفع مىكند ، حساب را آسان مىسازد و اجل را به تأخير مىاندازد . « 2 »
با توجه به اين دو اصل ، روشن مىشود كه عقيده به بداء ، عقيدهء قطعى اسلامى است و همهء فرقههاى اسلامى با قطع نظر از تعبير و نام و به كار بردن كلمهء بداء ، به آن معتقدند .
در پايان دو نكته را يادآور مىشويم تا بدانيم چرا در روايات ، لفظ « بداء » بر اين مسأله اطلاق شده است :
الف : به كار بردن اين لفظ براى اين موضوع ، به پيروى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله است .
رسول خدا صلى الله عليه و آله در بارهء سه نفر ( برصدار ، كچل و كور ) فرمود : « نظر خداوند چنين برگشت كه آنان را مبتلا سازد » بخارى داستان آن سه نفر را به تفصيل ياد مىكند كه چگونه دو نفر از آن سه نفر به دليل ناسپاسى نعمت ، سلامتى خود را از دست دادند و مرض آنان به نسل آنان هم منتقل شد . « 3 »
ب : چنين كاربردى از باب مشاكله و سخن گفتن به زبان و اصطلاح يك قوم است تا موضوع را خوب بفهمند . در عرف جامعه چنين رسم است كه وقتى كسى تصميم خود را عوض مىكند ، مىگويد : « بَدا لى » ، يعنى نظرم بر اين قرار گرفت . پيشوايان دين نيز به زبان مردم سخن گفتهاند تا تفهيم مخاطبان ممكن باشد و چنين لفظى را در بارهء خداى متعال به كار بردهاند .
گفتنى است كه قرآن كريم ، در بارهء خداى متعال الفاظ و صفاتى را همچون مكر ، كيد ، خدعه ، نسيان و . . به كار برده است ، در حالى كه مىدانيم خداوند ، از اين امور به معانى و مفاهيمى كه ميان بشر رايج است ، منزّه است ، در عين حال ، اين الفاظ مكرّر در
هامش
( 1 ) . تفسير الدرّ المنثور ، سيوطى : ج 4 ، ص 66
( 2 ) . كافى : ج 2 ، ص 470 ، حديث 13
( 3 ) . صحيح بخارى : ج 4 ، ص 172