3 . عوامل پيدايش بدعت
پيدايش و گسترش بدعت در جامعه ، عواملى دارد كه مهمترين آنها هواپرستى است . بررسى تاريخچهء مدعيان دروغين پيامبرى ثابت مىكند كه هواى نفس و شهرت طلبى نقش مهمّى در پيدايش اين تفكر در سطح حيات داشته است و بدعتگذار هر چند مدعى نبوت نيست ، ليكن كار او شعبهاى از ادعاى نبوت است . در روايات هم اشارات و تصريحاتى به اين نكته ديده مىشود .
اميرمؤمنان عليه السلام در خطبهاى خطاب به مردم فرمود :
« اى مردم ! آغاز پيدايش فتنهها ، هواى نفسى است كه پيروى مىشود و احكامى است كه بدعتگذارى مىگردد و در آن با قرآن مخالفت مىشود ، كسانى هم در آن مورد از بدعتگذاران حمايت مىكنند . . . » . « 1 »
شهرت طلبى در زندگى انسان نقش مهمى دارد ، اگر اين غريزه سر بر آورد ، انسان را به ادعاى مقامها و منصبهاى ويژهء پيامبران وا مىدارد . شايد برخى از مذاهب رايج در ميان مسلمانان در قرنهاى نخستين از همين غريزه سرچشمه گرفته باشد .
به نقل ابن ابىالحديد ، اميرمؤمنان عليه السلام بر كشتههاى خوارج گذر كرد و فرمود :
هامش
( 1 ) . كافى : ج 1 ، ص 54 ، حديث 1