1 . اين كه محمد صلى الله عليه و آله قرآن را از شخص ناشناختهاى دريافت مىكند . فرازِ « قرآن بر تو نازل شده » به صيغهء مجهول به اين اعتراض اشاره دارد .
2 . اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله اختلال حواس دارد و آن چه را از قرآن دريافت و نقل مىكند اعتبار ندارد و ايمن از اين نيستيم كه تخيّلات و افكار او در قرآن دخالت داشته باشد .
3 . اين كه اگر راست مىگويد كه فرشته بر او نازل مىشود و وحى مىآورد ، چرا فرشتگان را نزد آنان نمىآورد ؟
وحى الهى از هر سه اشكال جواب داده است . ابتدا به طور خلاصه جواب اشكال دوم و سوم را مىدهيم ، سپس به اعتراض اول كه مهمتر است مىپردازيم .
اشكال دوم را تصريح آيه كه « ما ، خودِ ما » نازل كرديم ردّ مىكند و تصريح دارد كه نازل كنندهء قرآن خداوند است نه ديگرى .
اعتراض سوم را نيز اين نكته ردّ مىكند كه نزول فرشتگان موجب هلاكت و نابودى آنان مىشود و اين با هدف بعثت مغاير است ، آن جا كه مىگويد : « ما كانُوا من المُنْظَرِينَ » .
اما اشكال اول را چنين پاسخ مىدهد كه خداوند ، نگهدار قرآن از راهيابى هر گونه خلل و تحريف در آن است و چيزى بر اراده و خواست الهى غلبه نمىكند .
پس هيچ يك از احتمالاتى كه در تفسير « حفظ » گفتهاند كه مراد عبارت است از :
حفظ از ايرادِ ايرادگيران ، حفظ در لوح محفوظ ، حفظ در سينهء پيامبر و امام پس از او ، درست نيست . چون اشكال ايرادگيران در آيه مطرح نبوده كه آيه از آن جواب دهد .
حفاظت قرآن در لوح محفوظ يا سينهء پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله نيز ربطى به اعتراض مشركان ندارد ، چون اشكال آنان مبنى بر تهمت جنون به پيامبر صلى الله عليه و آله بود كه از آميختگى غير وحى به قرآن هنگام ابلاغ آن جدا نيست . پاسخ به اين كه در لوح محفوظ نگهدارى مىشود و امثال آن ، اشكال را ريشهكن نمىسازد ، پس سخن حق و بىترديد اين است كه خداوند متعال خبر مىدهد كه عهدهدار نگهدارى و حفظ قرآن در همهء مراحل است و قول به كاهش قرآن با اين تعهّد الهى ناسازگار است .
دليل المرشدين إلى الحق اليقين (سيماى عقايد شيعه) ( فارسى) — صفحة 159
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص١٥٩