2 -
وَ لَوْ تَرى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَكانٍ قَرِيبٍ
« 1 »
[ « و اى كاش مىديدى هنگامى را كه [ كافران ] وحشت زدهاند [ آنجا كه راه ] گريزى نمانده است و از جايى نزديك گرفتار آمدهاند » . ]
طبرى در تفسيرش به نقل از حذيفهء يمانى گويد كه منظور و تفسير آيه ، ارتش و سپاهى است كه به زمين فرو مىرود .
و ما خواهيم گفت : تاكنون اين فرو رفتن واقع نشده است ، با اين كه روايتش در كتابهاى صحاح و مسندهاى معتبر نقل شده است . و اين حادثه را - بدون هرگونه اختلافى - از نشانههاى ساعتى مىدانند كه مقارن ظهور حضرت مهدى عليه السّلام ، خواهد بود . « 2 »
روايت طبرى را ، قرطبى در كتاب « التذكره » از حذيفهء يمانى به گونهء مرسل ، ابو حيّان در تفسيرش ، مقدسى شافعى در كتاب « عقد الدرر » ، سيوطى در « الحاوى للفتاوى » ، زمخشرى در تفسيرش « الكشاف » از ابن عباس نقل كردهاند . « 3 »
مرحوم طبرسى نيز در مجمع البيان گويد :
« ثعلبى آن را در تفسيرش آورده ، و بزرگان ما نيز ضمن حديثهايى پيرامون حضرت مهدى عليه السّلام از حضرت امام محمّد باقر و حضرت امام صادق عليه السّلام
هامش
( 1 ) - سورهء سبأ ، آيهء 51 .
( 2 ) - مشروح اين بحث را در بخش سوم اين كتاب ملاحظه خواهيد نمود .
( 3 ) - تفسير طبرى ، ج 22 ، ص 72 ؛ عقد الدرر ، ص 74 ، باب 4 از فصل دوم ؛ الحاوى للفتاوى ، ج 2 ، ص 81 ؛ الكشّاف ، ج 3 ، ص 467 - 468 .