تشريح المسائل
* مقدمة بفرمائيد ( ال ) در عبارت ( المجمع عليه لا ريب فيه ) تعريف است و يا موصول ؟
ممكن است ( ال ) تعريف و ماهيت باشد و ممكن است ( ال ) موصول باشد .
* استدلال به مرفوعه و مقبوله هريك بر اساس كدام يك از دو احتمال فوق است ؟
استدلال بر مرفوعه بر اساس ( ال ) تعريف و استدلال بر مقبوله بر اساس ( ال ) موصول است .
* اگر ( ال ) در مقبوله به معناى موصول باشد شيخ چه اشكالى بر استدلال بر مقبوله وارد مىكند ؟
روىهمرفته چهار اشكال وارد كرده كه تمام آنها مربوط به دلالت مقبوله مىشود و نه سند آن .
* اولين اشكال شيخ از استدلال به مقبوله چيست ؟
اين است كه : موصولات از مبهماتند و مبهمات فى نفسه واضح الدلالة نيستند ، و لذا نياز به قرينه دارند كه در ما نحن فيه ، خود سؤال سائل قرينه است . چرا كه از حكم دو روايت متعارض مىپرسد ، پس جواب نيز بايد متناسب با سؤال باشد .
* دومين اشكال شيخ بر اين استدلال چيست ؟
اين است كه : اشعار تنها كفايت نمىكند بلكه عليت ، يا بايد منصوصه باشد و يا ظهورى ، كه هيچيك نيست .
نكته : اين دو اشكال و پاسخ به مقبوله و مرفوعه نيز داده شد .
* سومين اشكال شيخ به استدلال از مقبوله چيست ؟
اين است كه :
سائل پس از اينكه امام مىفرمايد : ( يؤخذ بالمجمع عليه . . . ) سؤال مىكند ، يا ابن رسول اللّه ! اگر هر دو خبر روايت شده از شما مشهور و افراد موثق آن دو را روايت كرده باشند چه كنيم ؟ و اين خود قرينهء ديگرى است بر اينكه مراد شهرت روايى باشد و نه فتوايى ، چرا كه دو روايت متعارض مىتوانند هر دو از حيث روايت مشهور و مجمع عليه ، لكن دو فتواى متعارض ، چنين قابليتى ندارند .
چنانكه در مرفوعه بيان كرديم .
نكته : اگر شيخ فرمود : ( و من هنا يعلم . . . ) نظر به همين قسم سوم دارد .
* چهارمين اشكال شيخ به استدلال از مقبوله چيست ؟
اين است كه :
سه اشكال مذكور مربوط به مرحله دوم از دو اجتهادى بود كه استدلال به مقبوله متوقف برآن بود لكن ، اين اشكال مربوط است به مرحله اول از آن دو اجتهاد و آن عبارت است از اينكه :