ترجمه : 4 - و علاوه بر ادلهء مذكور تمام ادلهء خبر واحد ثقه به لحاظ اطلاقى كه دارند ( حجيت كلام ناقل اجماع را نيز شامل مىشوند ) و آنچه ( دليل انسدادى ) كه كفايت و بسنده بودن ظن را در امورى كه بىنيازى از شناخت و معرفت آن وجود ندارد ( و بايد به آن معرفت پيدا نمود ) و طريقى غير از آن وجود ندارد ، بر اين ( تعويل و اعتماد به نقل ناقل سبب و كسى كه اتفاق الكل را حكايت مىكند ) دلالت مىكنند ؛ زيرا پرواضح است نياز شديد به شناخت اقوال علماء شيعه و سنّى و نظرات ديگر ارباب علوم براى مقاصد مختلف همچون شناخت نظرات مجمع عليه ، امور مشهورى ، مسائل نادر و اخبار و اقوال كمياب ، آراى موافق با عامه يا موافق با اكثر آنها و نظرات مخالف با آنها از امور اضطرارى بوده و گريزى از آن نيست و ثقه بودن راوى و اوثق يا اورع يا افقه بودن وى و اطلاع بر لغات و شواهد بر آنها در كلام منثور و منظوم و آگاهى بر قواعد علوم عربيهاى كه استنباط مطالب و احكام شرعى مبتنى بر آنهاست و درك معانى اقارير و وصايا و ساير عقود و ايقاعات مشتبه و غير اين امور چيزى است كه بر شخص انديشمند پنهان نمىباشد و آگاه شدن بر آنها الزامى است .
5 - و گاهى راهى براى دستيابى به برخى از امور ياد شده كه مشتبهاند به جز نقل غير ( و لو موجب حصول ظن باشد ) و اعتماد برآن و رجوع به كتابهاى تصحيحكننده و ديگر امارات ظنيه وجود ندارد .
در نتيجه : عمل به نقل و اعتماد به آن ، در آنچه ذكر شد لازم و جايز است .
حاصل كلام اينكه : خبر واحد ثقه در ما نحن فيه ( نقل فتاوى علماء ) حجت و قابل اعتماد است به ويژه اگر ناقل از افاضل اعلام و اجلهء كرام باشد ، كما اينكه غالبا همينطور است . بلكه خبر واحد در اين مقام به مراتب اولى به قبول و پذيرش از خبر واحد در نقل نفس احكام و مسائل شرعى است و لذا حضرات مسامحاتى در اين مقام از وجوه مختلفى مرتكب شدهاند كه در باب نقل مسائل و احكام به آن قائل نشدهاند .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 165
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٦٥