تشريح المسائل
* مشار اليه ذلك در عبارت ( و من ذلك : ) چيست ؟
موردى است كه ادعاى اجماع مبتنى بر اتفاق بر مسئله اصوليه نقلى و يا عقلى باشد .
و لذا : ادعاى ابن ادريس مبنى بر اينكه علماى شيعه بر عمل به اخبار مضايقه اتفاق و اجماع داشته و به آن عمل مىكنند به عنوان مورد ديگرى از موارد توجيه سوم ذكر شده است .
* چه مطلبى از عبارت ( على المضايقة فى قضاء الفوائت ) به دست مىآيد ؟
اين مطلب كه اختلاف است در اينكه اگر نمازهاى كسى فوت شده باشد وقت قضاء اين فوائت موسع است يا مضيّق .
* مراد از موسّع چيست ؟
اين است كه : كسى كه نماز ادائش فوت شده است ، ملزم نيست كه در انجام قضاء نمازهاى فوت شده تسريع نمايد بلكه تا زمانى كه يقين به تنگى وقت پيدا نكرده مىتواند آن را به تعويق اندازد .
* مراد از مضيق چيست ؟
اين است كه : شخص مذكور كه نمازهايى از او فوت شده است ، حق ندارد وقت خودش را در غير ضروريات ، همچون خواب و خوراك به مقدار نياز و ديگر تكاليف واجبش ، صرف و آن را اتلاف كند ، بلكه موظف است كه پس از رفع ضروريات به خواندن قضاء نمازهاى فوت شده بپردازد تا آنها را به انجام برساند .
* مراد از عبارت ( ابنى بابويه ) چه كسانى است ؟
محمد بن بابويه كه پدر و على بن الحسين بابويه كه پسر اوست و هر دو ملقب به ابن بابويه هستند .
* مراد از اصطلاح ( حفظة ) در عبارت چيست ؟
شخص كثير الحفظ است .
* معناى كلمهء ( خرّيت ) چيست ؟
حاذق و ماهر است .
* حاصل مطلب در ذكر اين نمونه چيست ؟
اين است كه : ابن ادريس در خلاصة الاستدلال خود فرموده است كه : اماميه در تمام اعصار اجماع دارند بر اينكه ( قضاء فوائت واجب فورى است ) و لذا مخالفت برخى از فقهاء خراسان كه طرفدار عدم مضايقهاند ضررى به حال اجماع ندارد ، چرا كه آنان معلوم النسب هستند .