تشريح المسائل
* مراد از محمل و توجيه سوم در عنوان ترجمه چيست ؟
موردى است كه مدعى اجماع ، اتفاق را از اجماع علما بر مسألهء اصوليّهء عقلى و يا نقلى استفاده مىنمود .
* كدامين مورد به محمل و توجيه فوق تصريح داشت ؟
كلام مفيد در فصول مبنى بر اينكه : قرآن و سنت نبى و اجماع مسلمين ، سه طلاق در مجلس واحد را باطل مىداند .
* مراد از عبارت ( انّ المطلّقة ثلثا في مجلس واحد ) چيست ؟
اين است كه : مرد به زنش بگويد : « انت طالق ثلثا » . يعنى : تو را سهطلاقه نمودم .
به عبارت ديگر :
در اينكه اگر مرد تنها به همين لفظ ( انت طالق ثلثا ) بسنده كند بدون اينكه ميان هر دو طلاق رجوعى فاصله شود ، آيا يك طلاق واقع مىشود و يا همان سه طلاق ميان مسلمين اختلاف نظر وجود دارد . اهل سنّت معتقدند كه به لفظ مزبور و يا شبه آن سه طلاق در يك مجلس واقع مىشود و ديگر مرد بدون وجود محلّل حق رجوع ندارد . برخى از علماى شيعه معتقدند كه اصلا هيچيك از طلقات واقع نمىشود . و برخى ديگر ( از جمله شيخ مفيد ) فرمودهاند : يكى از آن طلاق واقع مىگردد .
* مشار اليه ذلك در عبارت ( فقال الدّلالة على ذلك ) چيست ؟
عدم وقوع سه طلاق در يك مجلس است .
يعنى : كتاب و سنت و اجماع دلالت بر اين دارد كه سه طلاق در يك مجلس واقع نمىشود نه اين كه اين ادله دلالت بر وقوع يك طلاق مىكنند .
* حاصل مطلب در كلام مفيد چيست ؟
اين است كه : جناب مفيد ، بر واقع نشدن سه طلاق در يك مجلس به ادله سهگانه تمسك جسته است نه بر وقوع يك طلاق . زيرا وقوع يك طلاق دليلش امر ديگرى است .
* دليل وقوع يك طلاق در يك مجلس چيست ؟
اين است كه : طلاقدهنده قطعا در ضمن سه طلاق قصد يك طلاق را داشته است و لذا يك طلاقش مسلم واقع مىشود . مضاف بر اينكه بر اخبار وارده دلالت بر وقوع يك طلاق دارد .
* مراد از عبارت ( ثمّ بيّن وجه الدّلالة ) چيست ؟
بيان وجه دلالت آيه شريفه
الطَّلاقُ مَرَّتانِ
است .