آن كه اگر نه تندى فهم او باشد ، به منزلهء سنگى خواهد بود كه افتاده باشد .
[ فوايد سامعه ]
و همچنين كسى كه سامعه ندارد ، بسيارى از امور او مختّل است زيرا كه از لذّت مخاطبه و محاوره و نغمات دل ربا و الحان راحت افزا محروم است ، و در محاورت او كار بر مردم بسيار دشوار است ، و دلتنگ مىشوند از مكالمه او . و نمىشنود از اخبار و احاديث مردم سخنى گويا حاضرى است مانند غايبان ، و زنده اى است مانند مردگان و كسى كه عقل ندارد مانند چهارپايان است ، بلكه بسيارى از مصالح كه چهارپايان مىدانند ، ديوانگان نمىدانند .
آيا نمىبينى كه چگونه اعضاء و جوارح و عقل و حواس و مشاعر انسان هر چه او را ضرور است و از فقد آن خلل به احوال او راه مىيابد . همه در خلقت حاصل است ؟ اينها همه دليل است بر اين كه به تقدير و تدبير عالم خبير آفريده شده است .
[ راز محروم ماندن بعضى افراد از بينايى و شنوايى ]
مفضّل گفت : پس چرا بعضى از مردم اين جوارح ايشان مفقود مىباشد و آن اختلالها كه فرموديد در احوال ايشان به هم مىرسد ؟
حضرت فرمودند كه : اين براى تأديب و موعظه است براى آن كسى كه مبتلا مىشود و غير آن ، چنانچه پادشاهان تأديب مىكنند