انفعالاتى روى اين سم صورت گرفته و پادزهرهايى را به آن تزريق كردهاند و لكن ما نمىدانيم كه سمى بودن و مهلك بودن آن از بين رفته است يا نه ؟
آيا استصحاب حكم عقلى در اينجا جارى مىشود يا نه ؟ شيخ فرمود اين فرض از محل بحث ما خارج است چرا كه بحث ما در استصحابات حكميّه است و نه موضوعيّه .
4 - اينكه شكّ ما در بقاء حكم عقلى مسبّب باشد از شكّ در بقاء موضوع آن و لكن منشا شبهه اجمال الموضوع است : فى المثل :
1 - در خارج به ميت كافرى برخورد مىكنيم براى ما شكّ حاصل مىشود كه دفنش واجب است يا نه ؟ عقل مىگويد : انت مخير .
2 - فرداى آن روز مجددا به ميت كافر ديگرى برخورد مىكنيم و شكّ مىكنيم كه آيا حكم عقلى به تخيير در واقعهء اولى ، در اين واقعهء ثانيهء هم باقى است يا نه ؟ منشا شكّ ما در اينجا اين است كه موضوع مجمل است يعنى ما نمىدانيم كه آيا عقل مىگويد :
1 - الدوران بين المحذورين فى ابتداء الأمر موجب للتخيير و لكن در استمرار موجب تخيير نيست ؟ تا اينكه در واقعهء ثانيه به دليل اينكه موضوع آن رفته حكم به عدم تخير بكنيم .
2 - و يا اينكه مىگويد الدوران بين المحذورين مطلقا يعنى چه در ابتداء و چه در استمرار موجب للتخيير تا اكنون نيز اين موضوع باقى باشد و حكم به تخيير هم بماند .
بنابراين : منشا شكّ ما در حكم عقل در اينجا اجمال الموضوع است .
* انما الكلام در چيست ؟
در اين است كه : جناب شيخ آيا در اينجا استصحاب الحكم جارى مىشود يا نه ؟ خير ، در اينجا هم استصحاب جارى نمىشود چرا كه اين فرض مبتلاى به دو اشكال شد :
1 - اين فرض محال است 2 - به فرض كه محال نباشد استصحاب حكم محال است كه مفصّل بحث شد .
* * *
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 633
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٦٣٣