صوم فى يوم الخميس و يكى يقين به وجوب صوم يوم الجمعة ، روز شنبه نيز يوم الشك است .
به عبارت ديگر شكّ شما در اين است كه : مثل يوم السّبت ، مثل يوم الخميس است كه بشود عدم وجوب ، و يا مثل يوم الجمعة است كه بشود وجوب ؟ و لذا :
1 - هم مىتوانيد استصحاب كنيد جريان يوم الخميس را كه بشود عدم وجوب صوم .
2 - هم مىتوانيد استصحاب كنيد جريان يوم الجمعة را كه بشود وجود وجوب صوم .
در نتيجه : اين دو اصل تعارضا و تساقطا ، و نوبت مىرسد به اجراى اصل برائت . چه اشكالى به اين بيان نراقى وارد شده است ؟
مستشكل و يا به تعبير بهتر متوهمى مىگويد : صوم يوم الجمعة واجب بود ، در وجوب صوم يوم السّبت شكّ دارى ، خوب همان وجوب صوم يوم الجمعة را استصحاب كن ، چهكارت با عدم ازلى تا كه به استصحاب وجود تعارض بكند ؟
به عبارت ديگر : شكّ شما متصل به يك يقين وجودى است ، چهكار دارى با عدم ازلى روز پنجشنبه ، همين يقين وجودى يوم الجمعة را استصحاب كن تعارضى هم پيش نمىآيد .
جناب نراقى پاسخ مىدهد : اگر ما چنين اتصالى را در نظر بگيريم ، شكّ ما به دو يقين يعنى يقين وجودى وجوب و يقين عدمى وجوب هر دو متصل است ، نه اينكه تنها به يقين وجودى متصل باشد . و لذا از آنجا كه شكّ ما به هر دو يقين متصل است ، هر دو يقين را استصحاب مىكنيم كه در نتيجه تعارضا و تساقطا .
* چگونه شكّ ما در اينجا متصل به هر دو يقين است ؟
فى المثل : در روز پنجشنبه از شما سؤال شد كه آيا اكنون و يا فردا جلوس بر شما واجب شده است يا نه ؟ گفتيد كه نه ، چرا كه امرى بر من وارد نشده است . امّا اكنون امر آمده است كه اجلس يوم الجمعة ، با آمدن اين امر يك يقين تازه و يك شكّ تازه براى شما پيدا شد :
1 - يقين تازه اين است كه : روز جمعه تا ظهر بر شما جلوس واجب است و حال آنكه قبل از ورود امر يقين داشتى كه جلوس واجب نيست .
2 - در همان وقت كه يقين تازه به وجوب جلوس در يوم الجمعة الى الزوال براى شما پيدا شد يك شكّ تازه نيز در همان وقت براى شما پيدا شد كه فردا بعد از ظهر و يا به تعبير ديگر پس از زوال چطور ، آيا جلوس بر من واجب است يا نه ؟
و لذا : هم يقين وجودى و هم شكّ ، هر دو متصلاند به آن يقين به عدم وجوب . به عبارت
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 608
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٦٠٨