غير زمان ؟
بله ، ظاهر مطلب نشان مىدهد كه مراد امام استصحاب خود زمان است ، يعنى :
- وقتى شكّ مىكنى كه آيا شعبان تمام شده است يا نه ؟ استصحاب بكن بقاء شعبان را تا رؤيت .
- و يا وقتى شكّ مىكنى كه آيا رمضان تمام شده است يا نه ؟ استصحاب بكن بقاء رمضان را .
- تا كى ؟ تا رؤيت .
* پس شما مىفرموديد كه استصحاب در زمان درست نيست ، و حال آنكه صم للرؤية و افطر للرؤية استصحاب زمانى است ؟
بله ، ظاهرش استصحاب زمان است و لكن مىتوان گفت كه شايد مراد امام عليه السّلام استصحاب احكام است .
مىشود گفت : صم للرؤية ، يعنى استصحاب بكن عدم وجوب صوم را تا رؤيت هلال رمضان .
از آن طرف هم استصحاب بكن وجوب صوم را تا رؤيت هلال شوال .
* جناب شيخ نظر حضرتعالى در اين مسئله چيست ؟
به نظر ما اين شبهه پيش مىآيد كه : اگر امام عليه السّلام استصحاب احكام مرادشان باشد ، كار بسيار مشكل است فى المثل : اگر مراد امام عليه السّلام در افطر للرؤية مراد استصحاب حكمى يعنى وجوب صوم باشد تا هلال رؤيت شود ، براى ما مشكل پيش مىآيد . چرا ؟ زيرا اگر ما شكّ كنيم كه آيا امروز ماه رمضان است يا اينكه رمضان تمام شده است ، اين سؤال پيش مىآيد كه اينجا جاى استصحاب وجوب صوم است يا جاى اجراى اصل برائت ؟ چرا ؟ زيرا كه شكّ من در اين است كه :
آيا ماه رمضان 29 روز است يا 30 روز ؟ و به عبارت ديگر اين اقلّ و اكثرى كه من در آن شكّ دارم استقلالى است يا ارتباطى ؟
خواهيد گفت استقلالى است مىگوئيم در اقلّ و اكثر استقلالى اصل برائت جارى مىشود .
به عبارت ديگر : صوم رمضان 30 روز است و صوم در هر روز يك واجب مستقل است ، حال 29 روز آن براى من متيقّن است ، و لكن روز سىاماش مشكوك است .
پس : شكّ ما در اقلّ و اكثر استقلالى است و اقلّ و اكثر استقلالى هم مجراى اصالة البراءة است و نه جاى استصحاب وجوب صوم .
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 600
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٦٠٠