تشريح المسائل
* سومين دليل شيخ براى اثبات حجيّت استصحاب در شكّ رافع چيست ؟
اخبار و رواياتى است كه شيخ اين اخبار را مستفيض توصيف كرده است ، يعنى تعدادشان از سه تا بيشتر است و لكن به حد تواتر نرسيدهاند ، چنان كه امام خمينى ( ره ) فرموده است : آنچه شيخ انصارى در آن تفصيل گفته شده برآن اعتماد كرده است ، ادعاى ظهور اخبار مربوط به استصحاب در آن تفصيل است . « 1 »
سپس حضرت امام خمينى ( ره ) مىفرمايد : شيخ انصارى اين اخبار را توصيف به مستفيضه كرده است ، كه برخى از اين اخبار به لحاظ سندى صحيح مىباشند ، از جمله صحيحهء زراره كه مضمره است . يعنى زراره ، نام امامى را كه روايت را از ايشان نقل كرده نبرده است ، لكن با ضمير به ايشان اشاره كرده كه مراد يا امام محمد باقر عليه السّلام است و يا امام جعفر صادق عليه السّلام مىباشد ، منتهى مضمره بودن روايت ضررى به آن نمىزند ، چرا كه زراره راوى آن مىباشد و ايشان جز از امام از كس ديگرى نمىپرسيدند . « 2 »
* روايت اوّل و يا صحيحهء اولاى زراره چيست ؟
اين است كه زراره از امام عليه السّلام مىپرسد ؟ يا ابن رسول اللّه ، شخصى وضو ساخته و آمادهء نماز گرديده است ولى قبل از نماز لشكر خواب بر او هجوم برده و يك يا دو چرت زده ، آيا اين امر سبب مىشود ك وضوى اين شخص باطل گرديده و دوباره بايد وضو بگيرد يا نه ؟
امام عليه السّلام در جواب مىفرمايد : اى زراره گاهى چشم مىخوابد ( و خواب به چرت زدن حاصل مىشود ) ولى گوش و قلب انسان بيدار است ( به نحوى كه صداها را مىشنود و مطالب علمى را درك مىكند ) ، هنگامى كه چشم و گوش هر دو خوابيدند آنگاه است كه بر شخص متوضى ، تجديد وضو لازم مىگردد .
زراره مىپرسد ؟ يا ابن رسول اللّه ، آيا اگر در اطراف اين شخص چيزى حركت داده شود و جابجا گردد و او ملتفت نشود ، همين اندازه اماره و نشانهء نوم شرعى است و بايد دوباره وضو بگيرد ؟
هامش
( 1 ) . الاستصحاب ، امام خمينى ( ره ) ، ص 21 .
( 2 ) . تنقيح الاصول ، ج 4 ، ص 23 .