خارج پس از بول مقدارى از ذرات و اجزاء آن در مخرج مىماند و چنانچه استبراء نشود ، خود به خود خارج خواهد شد ، و اين غلبه موجب ظنّ به بوليت خواهد شد ، و لذا حضرات ظاهر حال را كه ظنآور است بر اصل مقدم داشتهاند .
2 - اينكه در رابطهء با غسالهء حمام جماعتى حكم به نجاست كردهاند بدين معنا كه به استصحاب طهارت و يا قاعدهء طهارت اعتنائى نكردهاند ، و لذا باز هم از باب تقديم ظاهر حال بر اصل كه غالبا بدنها نجس است و اين سبب ظنّ به نجاست غساله مىشود و جاى جريان اصل نمىباشد .
3 - اينكه اگر مسلمانى نماز ميت بخواند و ما شكّ كنيم كه آيا صحيح خواند تا اينكه اشتغال ذمّه از ما برداشت شود يا خير ؟
در اينجا نيز از باب تقديم ظاهر بر اصل گفتهاند كه جاى استصحاب نيست ، چرا كه ظاهر حال مسلمان نشانگر صحت عمل اوست .
- و امّا كبراى كلّى آن استقراء اين است كه :
چنين استقرائى مفيد يقين بوده و حجيّت دارد و بلكه بايد گفت كه اگر استقراء در باب بيّنه در موضوعات مفيد يقين باشد ، در ما نحن فيه به طريق اولى مفيد يقين است . چرا ؟ زيرا در باب بيّنه مادهء نقض دارد و آن نقض به باب شهادت بر زنا است كه بايد چهار شاهد عادل شهادت دهند و دو شاهد كافى نيست .
معذلك در آنجا استقراء را مفيد قطع دانستهاند ، پس در ما نحن فيه كه يك مادهء نقض هم ندارد بطريق اولى استقراء يقينآور است .
* * *
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 261
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢٦١