شده بر وجوب ؟
الاصل عدم النقل ، يعنى اصل اين است كه : خير نقل و انتقالى در معناى آن صورت نگرفته و از اوّل عقلا دلالت بر وجوب داشته . اين همان طريق برگرداندن استصحاب قهقرى به استصحاب مصطلح است تا اينكه حجّت باشد .
* جناب شيخ آيا اجراى استصحاب نياز به يقين و شكّ فعلى دارد يا كه نه يقين و شكّ تقديرى يعنى فرضى هم براى اجراى آن كافى است ؟
يقين و شكّ فعلى مىخواهد و به تعبير ديگر بايد نقدا داراى يقين و شكّ باشيم تا كه استصحاب جارى شود . فى المثل : شما صبح امروز يقين داشتيد كه محدث هستيد و لذا مىدانستيد كه بايد براى انجام نماز كسب طهارت كنيد ، چند ساعتى از روى اين ماجرا گذشت تا اينكه وقت نماز ظهر فرا رسيد ، و شما برخاستيد كه نماز بخوانيد . در اينجا شكّ كرده مىگوئيد قبلا كه حدث وجود داشت ، آيا بعد از ان كسب طهارت كردم يا نه ؟
در اينجا شما به حدث قبلى يقين فعلى و شكّتان به كسب طهارت در حال شكّ فعلى است .
پس : استصحاب مىكنيد يقين قبلى را كه محدث بودن است و لذا بايد برويد براى نمازتان وضو بگيريد .
* اگر در صورت فوق من غافل شده و بدون وضو نماز خواندنم و لكن پس از نماز متوجه شدم كه استصحاب كرده و قرار بود كه وضو بگيرم و لكن وضو نگرفته و نماز خواندم تكليف چيست ؟
على القاعده نماز شما باطل است ، چرا كه يقين و شكّ شما فعلى بود و در نتيجه استصحاب كردى يقين به حدث را ، و اين استصحاب وضو را برعهدهء شما نگذاشت و لذا بايد وضو مىگرفتيد .
* جناب شيخ چه اشكالى دارد كه از قاعدهء فراغ استفاده كرده بگوئيم خير ، اين شكّ من شكّ پس از فراغ است و نماز من صحيح است ؟
خير ، استصحاب قبلى شما نوبت به قاعدهء فراغ نمىدهد و شما بايد وضو مىگرفتيد .
* اگر ما يقين داشته باشيم كه محدث شدهايم و لكن پس از چند ساعت غفلت كرده و با همان غفلت نماز بخوانيم ، دوباره پس از نماز شكّ كنيم كه آيا پس از آن حدث وضو گرفتهام براى نماز يا نه تكليف چيست ؟
نماز شما محكوم به صحت است . چرا كه قبل از نماز يقين و شكّ فعلى نداشتيد تا وضو بر
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 127
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٢٧