و تيرگى چرك و شوخ با سپيدى صابون و آب گرم باقى نمىماند .
بلى ، اگر گناهان چنان انباشته شود كه زنگار گردد و جزو طبيعت آدمى شود ، و دل طورى تباه شده باشد كه ديگر صفا و روشنائى نپذيرد ، چنين دلى توبه برايش سودى ندارد ، به اين معنى كه بازگشت نمىكند هر چند به زبان گويد توبه كردم ، زيرا چركهاى گناهان چنان در درون او فرو رفته و انباشته شده كه ديگر پاكيزگى نمىپذيرد ، و اگر در پاكسازى آن مبالغه و پافشارى شود به پاره پاره شدن دل و هلاك آن منجر مىگردد ، كه آن چركها جزو جوهر هستى او شده است ، همچنانكه اگر جامه اى كه چرك در درون آن راه يافت و در سوراخهاى آن انباشته شد ، اگر در پاك ساختن آن با آب و صابون زياده سعى شود به پاره پاره شدن آن منتهى مىگردد .
و اين حال بيشتر مردمانى است كه به دنيا روى مىآورند و از خدا روى مىگردانند ، كه اينان بازگشت و توبه نمىكنند ، زيرا كه اخلاق مذموم و رذائل در جانهاى ايشان راسخ و استوار شده و چرك و شوخ اخلاق ناپسند در لابلاى دلهاشان فرو رفته بطورى كه بيدارى و تنبّه پيدا نمىكنند تا آهنگ توبه كنند ، و اگر قصد آن نمايند فقط به زبان است ، و دل غافل و تهى از ايمان است ، بلكه توبه كه حقيقتش از ميان رفته غير ممكن است .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 92
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٩٢