قصور و تقصيرش مىترسد كه لقاى خداوند را از دست بدهد ، و بنا بر اين ديدار دوست را به تأخير مىخواهد تا خود را براى لقاى او به وجهى كه از آن خشنود است آماده سازد ، پس لقاى او را كاره نيست . و نشانه اين آنست كه پيوسته خود را براى مرگ آماده مىسازد و به كار ديگرى نمىپردازد ، ولى اگر در حال آماده شدن و در كار ساختن آنچه در آخرت برايش سودمند است نباشد به گروه اول مىپيوندد .
و امّا سوم ( عارف ) : همواره در ياد مردن است ، زيرا وعده ديدار دوست پس از مرگ است ، و دوستدار هرگز زمان وعده ديدار دوست را فراموش نكند ، و هميشه چشم بر آن دارد و بلكه در آرزوى آن باشد ، تا از خانه گناهكاران رهائى يابد و به جوار ربّ العالمين برسد ، چنان كه روايت شده است كه : « حذيفه در وقت مرگ گفت : دوست بهنگام حاجت آمد و از رد كردن آن رستگار نشوم ، بار خدايا اگر دانى كه فقر را دوستتر دارم از توانگرى ، و بيمارى را دوستتر دارم از تندرستى ، و مرگ را دوستتر دارم از زندگى ، مرگ را بر من آسان كن تا به ديدار تو نائل شوم » .
و درجه بالاتر از آن كسى است كه كار خود به خدا واگذارد و خود چيزى از مرگ يا زندگانى ، و درويشى و توانگرى ، و بيمارى و تندرستى اختيار نكند ، بلكه آن را دوستتر دارد كه خداوندش دوستتر دارد ، و اين منتهاى ولاء و دوستى است و به درجه تسليم و رضا رسيده است .
تتميم شتاب كردن در كارهاى نيك
از نشانه هاى كوتاهى آرزو و ياد مرگ پيشى گرفتن و شتاب كردن در حسنات و اشتياق به كارهاى نيكوست ، و از اين رو در ترغيب به آن و بر حذر داشتن از آفت تأخير روايات و اخبارى رسيده است ، رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « اغتنم خمسا قبل خمس : شبابك قبل هرمك ، و صحّتك قبل سقمك ، و غناك قبل فقرك ، و فراغك قبل شغلك ، و حياتك قبل موتك »
« پنج چيز را پيش از پنج چيز غنيمت شمار : جوانى پيش از پيرى ، و تندرستى پيش از بيمارى ، و توانگرى پيش از
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 59
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٥٩