خداى عزّ و جلّ باز مىدارد و از اطاعت او مانع مىگردد احرام بند ( يعنى بر خود حرام كن ) ، و نداى الهى را لبّيك اجابت گو اجابتى پاك و خالص براى خداى عز و جل ، و به ريسمان محكم او چنگ زن ، و در دل خود با فرشتگان در حول عرش طواف كن چنان كه با مسلمين در دور خانه طواف مىكنى ، و در وقت هروله از خواهشهاى نفس خود بگريز . و از قدرت و قوّت خود بيزار باش ، و چون به منى رسى از غفلت و لغزشهاى خود بيرون رو ، و آنچه براى تو حلال نيست و استحقاق آن ندارى آرزو مكن ، و در عرفات به خطا و تقصير خود اعتراف كن ، و عهد و پيمان يگانگى خدا را كه نزد توست تازه ساز ، و قرب او طلب كن ، و در مزدلفه ( مشعر ) از خدا پروا دار ، و چون به كوه مشعر بالا روى بالا رفتن روح را به ملاء اعلى به خاطر آر ، و بهنگام قربانى حلقوم هوى و هوس و طمع را ببر ، و در وقت انداختن سنگريزه ها ( جمرات ) خواهشهاى نفسانى و پستى و دنائت و رفتار و كردار نكوهيده و ناپسند را از خود بينداز ، و در هنگام سر تراشيدن عيوب ظاهرى و باطنى خود را بتراش و بر طرف كن ، و چون در حرم داخل شوى در امان و حفظ و حراست الهى داخل شو و از متابعت نفس خود بگذر ، و خانه را زيارت كن در حالى كه در دل خود عظمت و بزرگوارى صاحب خانه را جا داده و ثابت كرده باشى و به جلال و سلطنت او شناسا باشى ، و در استلام حجر به قسمت الهى خشنود و راضى باش ، و به جهت عزّت او فروتنى نما ، و در طواف وداع از هر چه غير خداست وداع كن ، و در وقوف بر صفا روح و دل خود را از چركها و تيرگيها براى لقاء الهى صاف كن ، و در مروه خدا را از مروّت غافل مباش كه از اوصاف خود فانى شوى ، و بر شروط حج خود مستقيم و پايدار باش و به عهد و پيمانى كه با پروردگار خود بسته اى وفا كن و بر آن تا روز قيامت ثابت قدم باش .
و بدان كه خداى تعالى حج را واجب نكرد و از ميان همهء طاعات آن را به خود مخصوص نگردانيد چنان كه مىفرمايد :
وَ لِلَّه عَلَى النّاسِ حِجّ البَيتِ مَنِ استَطاعَ الَيه سَبيلا 3 : 97 ( آل عمران ، 97 ) « و خداى راست بر مردم زيارت آن خانه هر كه تواند و راهى به آن يابد » ، و پيغمبر او صلَّى اللَّه عليه و آله هيچ سنّت و عملى را در اثناى مدّت مناسك حج به ترتيب آن مقرّر نفرمود مگر براى آمادگى و اشاره به مرگ و احوال قبر و زنده شدن
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 495
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٩٥