به زودى مىرسد . چنين شخصى هر نمازى كه مىگزارد نماز وداع كنندگان است .
روايت است كه « پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله از يكى از صحابه از حقيقت ايمانش پرسيد ، گفت : هرگز گامى برنداشتم كه اميد برداشتن گامى ديگر داشته باشم » . و يكى از آنان وقتى نماز مىگزارد به راست و چپ خود مىنگريست ، و چون پرسيدند : چه نگرى ؟ گفت : در انتظارم كه فرشته مرگ از كدام سو فرا آيد » .
امّا بيشتر مردم - بخصوص در زمان ما - طول امل بر ايشان چنان غالب شده كه به بيشترين مدّت عمر اميد دارند و هرگز گمان كمتر براى خود نمىكنند و عجبتر آنكه هر چه سنّشان زيادتر مىشود آرزو و اميدشان به ماندن بيشتر مىگردد چنان كه در عصر ما اكثر پيران حرص و طول املشان بيشتر از جوانان است ، و از اين رو رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود :
« يشيب ابن آدم و تشبّ فيه خصلتان : الحرص و طول الأمل »
« فرزند آدم پير مىشود و دو خوى در او جوان مىگردد : حرص و آرزوى دراز » .
و فرمود : « دوستى پير در طلب دنيا جوان است ، اگر چه استخوان چنبر گردنش از كهن سالى مايل شده باشد ، مگر كسانى كه پرهيزكارى كنند ، و ايناناند كند » .
مطلب ديگر اين است كه درازى و كوتاهى آرزو به اعمال شناخته مىشود :
پس هر كه اسباب و وسائلى را كه بيش از آنچه مورد نياز در يك سال است جمع مىكند دراز آرزوست ، و همچنين هر كه كارهاى او در ميان مردم پراكنده است به اينكه با مردم معامله و حساب تا مدت معيّنى مثلا يك سال يا بيشتر دارد ، و از مردم ديونى بر عهده اوست و با وجود اين نگران و ترسان نيست دراز آرزوست . و نشانه كوتاهى آرزو اين است كه : امور خود را طورى جمع آورى نمايد كه از مردم چيزى بر گردن او نباشد ، و براى طلب قوت بيش از چهل روز سعى نكند ، و اوقات خود را در طاعت و عبادت صرف كند ، و خود را همچون مسافرى بينگارد كه در تحصيل توشه راه مىكوشد .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 49
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٩