7 - و در نهايت تضرّع و خشوع و خشيت باشد ، 8 - و به اجابت دعاى خود اطمينان و يقين داشته باشد و در اميد خود صادق باشد ، 9 - و در دعا اصرار و الحاح نمايد و سه بار تكرار كند ، 10 - و دعا را با ذكر و ثنا و تمجيد او آغاز كند ، [ و بر پيغمبر و آل او صلوات فرستد ] ، 11 - و اينكه توبه كند و مظلمه هاى بندگان كه بر گردن اوست ادا كند ، 12 - و به تمام همّت و انديشهء خود رو به خدا آورد و از غير او قطع اميد كند ، كه اين سبب اجابت دعاست ، 13 - و اينكه خوراك و پوشاك او از حلال باشد ، و اين نيز از شرايط عمده است ، 14 - و اينكه حاجت را نام برد ، 15 - و در دعا ديگران را نيز شريك سازد ، 16 - و هنگام دعا گريه كند ، كه اين نيز از آداب عمده است ، 17 - و اينكه دعا را تأخير نيندازد و پيش از احتياج دعا كند ، 18 - و در حاجات خود بر غير خداى تعالى اعتماد نكند .
امام صادق عليه السّلام فرمود : « آداب دعا را نگاهدار و بجا آور ، و نظر كن كه را مىخوانى ، و چگونه مىخوانى ، و براى چه مىخوانى ، و عظمت و كبرياى خدا را به خاطر آر ، و در دل خود علم او را به آنچه در ضمير توست و اطَّلاع او را بر اسرار خود و حق و باطلى را كه پوشانيده اى مشاهده كن ، و راه نجات و هلاك خود را بشناس ، تا خدا را به چيزى كه هلاكت تو در آن است و تو گمان مىكنى كه نجات تو در آن است نخوانى ، خداى تعالى مىفرمايد :
وَ يَدعُ الإِنسانُ بِالشَّرِّ دُعاءَه بِالخَيرِ وَكانَ الإِنسانُ عَجُولا 17 : 11 ( اسراء ، 11 ) « و آدمى بدى را چون خواستن نيكى مىخواهد و انسان شتابزده است » .
و بينديش كه آنچه از خدا مىخواهى چيست ( مشروع است يا نه ) ، و به چه
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 458
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٥٨