فصل 86 اسرار نماز
در تحصيل هر يك از شروط نماز و افعال و اركان آن اسرار و اشاراتى است كه مؤمن خواستار آخرت نبايد از آنها غافل گردد ، و ما در اينجا آنها را ياد مىكنيم :
امّا اذان : چون بانگ مؤذّن بشنوى ، ياد هول نداى قيامت را در دل حاضر كن ، و با باطن و ظاهر براى اجابت و شتافتن آماده شو ، كه شتابندگان اين ندا را در روز « عرض اكبر » به لطف خواهند خواند ، پس اين ندا را بر دل خود عرضه كن ، اگر دل را از شادى و سرور پريابى ، و آن را از رغبت و شتاب به سوى آن آكنده بينى ، بدان كه روز قيامت نداى بشارت و رستگارى به تو خواهد رسيد ، و از اين رو سرور پيامبران فرمود : « ارحنا يا بلال » « اى بلال ما را راحت ساز » يعنى ما را به نداى نماز از رنج [ دنيا ] برهان ، زيرا روشنى چشم او در نماز بود .
و هر يك از فرازها و كلمات اذان را ملاحظه كن كه آغاز و پايان آن نام خداست ، و اين اشاره به آنست كه خدا جلّ جلاله اوّل و آخر و ظاهر و باطن است ، و هنگام شنيدن تكبير دل خود را آمادهء تعظيم او ساز ، و دنيا و ما فيها را كوچك شمار تا در تكبير خود راست گفتار باشى ، و چون « لا إله الا اللَّه » را بشنوى هر معبودى غير از خدا را از خاطر خود بزداى و نابود انگار . و چون نام پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم شنوى به ادب باش و با اخلاص به رسالت او شهادت ده و بر او و آل او صلوات فرست . و هنگام