انباز گرفتهاند سخنان ناهنجار و آزار دهندهء بسيار مىشنويد ، و اگر شكيبائى و پرهيزكارى پيشه كنيد هر آينه اينها از استوارترين كارهاست « .
و فرمود : وَان عاقَبتُم فَعاقِبُوا بِمِثلِ ما عُوقِبتُم بِه وَلَئِن صَبَرتُم لَهُوَ خَيرٌ لِلصّابرينَ 16 : 126 ( نحل ، 126 ) « و اگر مكافات مىكنيد مكافات همچنان كنيد كه با شما كردهاند ( نه بيش ) ، و اگر شكيبائى كنيد براى صابران بهتر است » .
و رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « صل من قطعك ، و أعط من حرمك ، و اعف عمّن ظلمك »
« با آنكه از تو بريده بپيوند ، و به آنكه تو را بىبهره ساخته عطا كن ، و از آنكه با تو ستم كرده در گذر » .
و روايت است كه : « آن حضرت صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم مالى را ميان اصحاب خود تقسيم كرد ، يكى از اعراب گفت : در اين قسمت خدا را ملاحظه نكرد ، چون اين خبر به رسو اللَّه رسيد رخسارش سرخ شد ، سپس فرمود : خدا رحمت كند برادرم موسى را ، بيش از اين اذيّت ديد و صبر كرد » .
سوم - آنچه مطلقا براى بنده در آن قدرتى و اختيارى نيست ، مانند مصبيتها و بلاها . و صبر بر آن در نهايت دشوارى و صعوبت است ، و اين مرتبهء صبر جز به سرمايهء صدّيقان ( راستى پيشگان ) حاصل نمىشود ، و رسيدن به آن متوقّف بر يقين تامّ است . و از اين رو پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم در دعاى خود مىگفت : « أسألك من اليقين ما يهوّن علىّ مصائب الدّنيا »
« خداوندا از تو يقينى را مسألت مىكنم كه همهء مصيبتهاى دنيا را بر من آسان كند » . و برخى از اخبار وارده در فضيلت اين گونه صبر ذكر شد .
و از آن حضرت صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم ، روايت است كه : « خداى تعالى فرمود : هر گاه بندهء خود را به بلائى ( مرضى ) مبتلا سازم و او صبر كند ، و به عيادت كنندگان خود از من شكايت نكند ، گوشت او را به گوشتى بهتر و خون او را به خونى بهتر بدل سازم ، پس اگر او را شفا دادم شفا مىدهم در حالى كه گناهى براى او نباشد ، و اگر او را ميراندم به سوى رحمت خود مىبرم » .
و فرمود : « من اجلال اللَّه و معرفة حقّه : ألا تشكو وجعك ، و لا تذكر مصيبتك »
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 376
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٧٦