هر كه صبر كند و مزد و ثواب چشم دارد به تمام ثواب خود دست يافته است « . . . سپس اين آيه را خواند :
« ما عِندَكُم يَنفَدُ وَما عِندَ الله باقٍ » 16 : 96 ( نحل ، 96 ) « آنچه نزد شماست سر آيد و آنچه نزد خداست پاينده است » .
و فرمود : « صبر گنجى از گنجهاى بهشت است » .
و فرمود : « برترين كارها آنست كه بر جانها دشوار و ناخوشايند است » . و شكَّى نيست كه صبر چيزى است كه جانها آن را خوش ندارد ، و از اين رو گفتهاند :
صبر تلخ است . و فرمود : « در صبر بر ناگوارها و ناخوشايندها خير بسيار است » .
و فرمود : « الصّبر من الايمان بمنزلة الرّأس من الجسد ، و لا جسد لمن لا رأس له ، و لا إيمان لمن لا صبر له »
« صبر نسبت به ايمان همانند سر است نسبت به تن ، هر كه سر ندارد تن ندارد ، و هر كه صبر ندارد ايمان ندارد » .
از او صلَّى اللَّه عليه و آله دربارهء ايمان پرسيدند ، فرمود : « الصّبر و السّماحة »
« صبر است و گذشت » .
و فرمود : « هيچ بنده اى هرگز دو جرعه اى ننوشيد كه نزد خدا دوستتر باشد از جرعهء غيظ و خشمى كه به حلم و بردبارى بدل نمايد و جرعهء مصيبتى كه در آن شكيبائى كند ، و هيچ قطرهء خونى بر زمين نريخت كه در نزد خداى تعالى دوستتر باشد از قطرهء خونى كه در راه خدا ريخته شود ، و قطرهء اشكى كه در سياهى شب از چشم بنده بريزد در حالى كه در سجده باشد و جز خدا ديگرى او را نبيند ، و هيچ بنده اى دو گامى برنداشت كه نزد خداى تعالى دوستتر باشد از گامى كه براى نماز واجب بردارد و گامى كه براى صلهء رحم بردارد » .
و روايت است كه : « خداى تعالى به داود عليه السّلام وحى فرمود : اى داود در اخلاق از من پيروى كن ، و از اخلاق من يكى آنست كه من صبورم » .
و روايت است كه : « مسيح به حواريّون گفت : نيابيد آنچه دوست داريد تا صبر كنيد بر آنچه كراهت داريد » .
و رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « هيچ بندهء مؤمنى نيست كه مصيبتى به او رسد و بگويد - چنان كه خدا آن را فرموده - : انّا للَّه و انّا إليه راجعون ( ما از خدائيم و
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 364
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٦٤