از مصيبتها و رنجهاست .
امّا انگيزهء صبر : 1 - يا اظهار ثبات و اطمينان دل در نزد مردم است ، تا نزد ايشان پسنديده و ستوده باشد ، چنان كه نقل شده است كه معاويه در بيمارى مرگ خود اظهار گشادگى و خوشروئى مىنمود و ناله و شكايت نمىكرد و مىگفت :
و تجلَّدى للشّامتين اريهم إنّى لريب الدّهر لا أتزعزع
« نيرومندى و چابكى نمودن من براى شماتت كنندگان از آن روست كه به آنان بنمايم كه من از حوادث زمانه و گردش روزگار متزلزل نمىگردم » .
و اين صبر عوام است ، كه همين ظاهر زندگى دنيا را مىشناسند و از آخرت غافلند .
2 - يا اميد ثواب و رحمت و نيل به درجات عالى در خانهء آخرت ، و اين صبر زاهدان و پرهيزكاران است ، و اشاره به اين صبر است كه خداى تعالى مىفرمايد :
انَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ اجرَهُم بِغَيرِ حِسابٍ 39 : 10 ( زمر ، 10 ) « مزد و پاداش شكيبايان بتمامى و بيحساب داده مىشود » .
3 - يا لذت و بهجت يافتن به ورود مكروه از جانب خداى سبحان . زيرا هر چه از دوست مىرسد دوست داشتنى است ، و محب مشتاق التفات محبوب است ، و از آن شادمان مىشود ، هر چند او را به رنج و گرفتارى بيازمايد ، و اين صبر عارفان است ، و به اين صبر اشاره دارد كه مىفرمايد :
وَ بَشِّرِ الصّابِرينَ ، الَّذينَ إِذا أَصابَتهُم مُصيبَةٌ قالُوا إِنا لِلَّه وَانّا الَيه راجِعُونَ ، اولئِكَ عَلَيهِم صَلَواتٌ مِن رَبِّهِم وَرَحمَةٌ 2 : 155 - 157 ( بقره ، 155 - 157 ) « و شكيبايان را نويد ده ، آنان كه چون مصيبتى به ايشان رسد گويند : ما از آن خداونديم و به سوى او بازگشت مىكنيم ، درودها و رحمت پروردگارشان بر ايشان باد » و در روايات وارد شده است كه امام محمّد باقر عليه السّلام به جابر بن عبد اللَّه انصارى - كه بيماريها و ناخوشيها او را فرو گرفته و ضعف و سستى پيرى بر او چيره شده بود - فرمود : « حال خود را چگونه مىيابى ؟ » گفت : در حالى هستم كه فقر را از غنى و بيمارى را از تندرستى و مرگ را از زندگانى دوستتر دارم . امام عليه السّلام فرمود :