و متعلَّق رضا شمرده نمىشوند .
تحقيق مطلب اين است كه : اوصاف سه گانه براى شرور موجود در عالم ثابت است : يعنى شرور به اعدام بر مىگردند و بالعرض داخل در قضاء خداى تعالى هستند و اندكند و باعث خيرات بسيارند . و به اين بيان وجه جمع روشنتر و ظاهرتر است . امّا أبو حامد غزّالى را در اين مورد وجه جمع ديگرى است كه تشنه را سيراب نمىكند و دردمند را بهبود نمىبخشد .
و اگر گفته شود : دشمنى گناهكاران موقوف بر ثبوت اختيار براى آنان و داشتن قدرت بر ترك معاصى است ، و اثبات اين مطلب مشكل است ، گوئيم : اشكالى در آن نيست ، زيرا بديهى است كه بندگان در افعال خود نوعى اختيار دارند و اين حكم ثابت است ، بخصوص در آنچه متعلَّق به تكليف است . و اين مسأله جاى چون و چرا نيست . پس بهتر است سخن را كوتاه كرد و به آداب شرع آراسته شد ، و به آنچه از عترت پاك رسيده رجوع نمود . و ما آنچه را كه دربارهء اين مسأله مىتوان گفت در كتاب خود به نام « جامع الافكار » ياد كردهايم .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 267
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٢٦٧