جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 246

ناشايست ] ، و فارغ بودن دل [ از انديشه هاى لغو ] ، و سلامت زندگى ، و شكستن سلاح شيطان ، و دورى از هر بدى ، و استراحت و آسودگى خاطر است . هيچ پيغمبرى و وصىّ پيغمبرى نبوده است مگر اينكه در آغاز و يا در پايان زمان خويش گوشه نشينى اختيار كرده است « ( 1 ) . و امّا فوائد عزلت بسيار است : مانند فراغت براى عبادت ، و ذكر ، و فكر ، و انس گرفتن به مناجات خدا ، و اشتغال به كشف اسرار الهى در ملكوت آسمانها و زمين ، و رستن از گناهانى كه انسان غالبا به سبب آميزش به مردم در معرض آنهاست : مانند غيبت ، و ريا كارى ، و ديگر آفات زبان ، و دزدانه نگريستن به اعمال پنهانى ، و اخلاق پست مردمان ، و سهل انگارى و آسان گيرى در امر به معروف و نهى از منكر ، و رهائى يافتن از فتنه ها و خصومتها و گرفتاريهاى آنها يا از بدى مردم و آزار گفتار و كردارشان ، و قطع طمع از مردم ، و قطع طمع مردم از او ، و خلاصى از مشاهده اهل ظلم و فسق و نادانان و گران جانان ( يا فرومايگان ) و رنج كشيدن از اخلاق آنان . و ديگران - يعنى كسانى كه قائل به برترى آمد و شد و در آميختن با مردم بر عزلت و گوشه گيرىاند - به اطلاق ظواهر اخبار وارده در ستايش مخالطه و انس و الفت گرفتن و فوائد آن نظر دارند . اما اخبارى كه در ستايش آن رسيده ، مانند سخن پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم : « المؤمن الف ( الف ) مألوف ، و لا خير فيمن لا يألف و لا يؤلف » « مؤمن الفت مىگيرد و با او الفت مىگيرند ، و هر كه الفت نگيرد و با او الفت نگيرند خيرى در او نيست » . و فرمود : « من فارق الجماعة مات ميتة الجاهليّة » « هر كه از جماعت جدا شود به راه و رسم جاهليّت بميرد » . و همچون اخبارى كه در نكوهش دورى و جدائى از برادران وارد شده است ، و اينكه فرمود : « از غار نشينى ( اقامت در كوهستانها ) بپرهيزيد ، و با عامّه مردم و جماعت باشيد و در مساجد حاضر شويد » . و امّا فوائد مخالطه : مانند تعليم و تعلَّم ، و كسب اخلاق فاضله از همنشينى