و گوشه گيرى را بر مصاحبت و در آميختن با مردم ترجيح مىدهند ، و جمعى ديگر مخالطه و آمد و شد با مردم را بر گوشه گيرى افضل مىدانند .
گروه اول به اطلاق آنچه در مدح و ستايش و فوائد عزلت رسيده نظر دارند ، مانند سخن پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم : « انّ اللَّه يحبّ التّقىّ الخفىّ »
« خداوند بنده پرهيزكار پنهان را دوست دارد » .
و فرمود : « بهترين مردمان مؤمنى است كه به جان و مال خود در راه خدا جهاد كند ، و بعد از وى مردى است كه در غارها و ميان كوهها گوشه گيرى نمايد » .
و به كسى كه از آن حضرت صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم از راه نجات پرسيد ، فرمود : « در خانه خود بنشين ، و دين خود را نگاهدار ، و بر گناه خود گريه كن » .
و گفتار امام صادق عليه السّلام : « زمانه تباه گشت ، و برادران دگرگون شدند ، و تنهائى و انفراد براى آرامش خاطر و اطمينان قلب بهتر است » .
و فرمود : « شناسندگان و آشنايان خود را كم كن ، و از آن كه مىشناسى بيگانه شو » . و فرمود : « گوشه نشين در پناهگاه خداى تعالى پناه گرفته است ، و در حفظ و حراست اوست ، پس خوشا آن كه در نهان و آشكار از همگان بيگانه و تنها باشد و او به ده خصلت نيازمند است : علم حق و باطل و تميز ميان آن دو ، و دوست داشتن فقر ، و برگزيدن سختى و شدّت ، و زهد ، و غنيمت شمردن خلوت و تنهائى ، و نظر كردن در عواقب و سرانجام امور ، و خود را با وجود كوشش مقصّر دانستن در عبادت ، و ترك خود بينى و خود پسندى ، و بسيارى ذكر و ترك غفلت ، كه غفلت دام شيطان و اساس هر گرفتارى و بليّه و سبب هر حجابى است ، و خالى بودن خانه از هر چه در آن وقت بدان نيازى نيست . عيسى بن مريم عليهما السّلام فرمود : » زبان خود را براى آباد ساختن دل خود نگاهدار ، و در خانه خود بنشين ، و از ريا بپرهيز و در معاش از زائد بر قدر حاجت حذر كن ، و از پروردگارت شرم دار ، و بر گناه خود گريه كن ، و از مردم بگريز چنان كه از شير واقعى مىگريزى ، كه مردم پيش از اين دوا بودند و اكنون دردند ، پس در همه حال از خدا بترس « . ربيع بن خثيم گفت :
« اگر امروز توانى در موضعى باشى كه كسى را نشناسى و كسى تو را نشناسد چنان كن ، در كناره گيرى و گوشه نشينى محافظت اعضاء و جوارح [ از گناهان و اعمال
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 245
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٢٤٥