و مصلحتهاى نهاده شده در هر مخلوق بيشتر شود محبّت او افزون خواهد شد . پس هر كه معتقد باشد كه خانه هاى شش گوشه اى كه زنبور عسل مىسازد به الهام خداى تعالى است ، بدون استعداد فهم حكمت گزينش شكل شش گوشه بر ديگر شكلها ، در معرفت خدا و ادراك عظمت و حكمت او مانند كسى نيست كه اين را مىفهمد و به آن يقين دارد . بنابر اين همان گونه كه دقايق حكمتها و عجايب قدرتش نامتناهى است و براى هيچ كس ممكن نيست كه به آنها احاطه پيدا كند ، و فقط تا جايى مىرسد كه آمادگى و استعداد آن را دارد ، پس مراتب محبّت نيز بايد نامتناهى باشد ، و هر بنده اى به مرتبه اى مىرسد كه مقتضى معرفت اوست .
دوم - اختلاف آنان در اسباب محبّت كه ذكر شد ، زيرا كسى كه خدا را براى آنكه منعم و محسن به اوست دوست دارد ، هر گاه انعام و احسان دگرگونه شد محبّتش ضعيف مىگردد ، و دوستى او در حالت ابتلا و گرفتارى مانند دوستى او در حالت فراخى و برخوردارى نيست . و امّا كسى كه او را براى خود او و يا به سبب كمال و جمال و مجد و عظمت او دوست دارد ، محبّتش به سبب تفاوت احسان نسبت به وى تغيير و تفاوت نمىكند .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 216
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٢١٦