جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 211

و كفر است ، و حال آنكه ديدن با دل مانند ديدن با چشم نيست و خدا برتر است از آنچه اهل تشبيه و الحاد او را وصف مىكنند « . شخصى از امير مؤمنان عليه السّلام پرسيد : « هل رأيت ربّك حين عبدته ؟ فقال : و يلك ما كنت أعبد ربّا لم أره . قيل : و كيف رأيته ؟ قال : و يلك لا تدركه العيون في مشاهدة الأبصار ، و لكن رأته القلوب بحقائق الايمان « « آيا پروردگارت را هنگام پرستش او ديده اى ؟ فرمود : واى بر تو خدايى را كه نديده‌ام نمىپرستم . عرض كرد : چگونه او را ديده اى ؟ فرمود : واى بر تو ديدگان ظاهر به مشاهده او را نمىبينند ، و ليكن دلها او را با حقايق ايمان مىبينند « ( 1 ) . و حضرت سيد الشهداء عليه السّلام در دعاى عرفه عرض مىكند : « كيف يستدلّ عليك بما هو في وجوده مفتقر إليك ، أ يكون لغيرك من الظَّهور ما ليس لك ، حتّى يكون هو المظهر لك ، متى غبت حتّى تحتاج إلى دليل يدلّ عليك ، و متى بعدت حتّى تكون الآثار هي الَّتى توصل إليك ، عميت عين لا تراك عليها رقيبا ، و خسرت صفقة عبد لم تجعل من حبّك نصيبا » « چگونه با آنچه در وجود خود به تو نيازمند است بر وجود تو استدلال شود ، آيا براى غير تو ظهور و وضوحى است كه براى تو نيست ، تا او سبب پيدائى و هويدائى تو شود ، تو كى پنهان شدى تا به دليلى محتاج باشى ، و كى دور شدى تا آثار و مخلوقاتت ما را به تو برسانند ، كور است ديده اى كه تو را ديده بان خود نمىبيند ، و زيانكار است سوداى بنده اى كه از دوستى تو نصيب و بهره اى نيافت » ، و نيز عرض مىكند : « تعرفت لكلّ شيء فما جهلك شيء ، و أنت الَّذى تعرّفت إلىّ في كلّ شيء فرأيتك ظاهرا في كلّ شيء ، و أنت الظاهر لكلّ شيء » « تو خود را براى هر چيز شناخته و معروف ساخته اى كه هيچ چيز از معرفتت جاهل نيست ، و توئى كه در هر چيز خود را به من شناسانده اى تا در هر چيز تو را آشكارا ديدم ، و توئى كه براى هر چيز هويدا و پيدائى » ( 2 ) . و امثال اينها كه از ائمه عليهم السّلام رسيده بسيار است .