فصل 19 آيا تبعيض [ 1 ] در توبه صحيح است ؟
بدان كه توبه از بعضى از گناهان و نه از بعضى ديگر ممكن و درست است ، به شرط آنكه گناهانى كه آدمى از آنها توبه مىكند با گناهانى كه از آنها توبه نمىكند از يك نوع نباشند ، مانند اينكه از كبائر توبه كند نه از صغائر ، يا از كشتن و ظلم و مظالم بندگان توبه كند نه از بعضى از حقوق اللَّه ، يا از شرابخوارى توبه كند نه از زنا يا بالعكس ، يا از شرابخوارى توبه كند نه از خوردن مال مردم به باطل يعنى به خيانت و تزوير يا غصب يا زور و قهر ، يا از بعضى از صغائر نه از بعضى از كبائر ، مانند كسى كه از غيبت توبه كند امّا بر شرب خمر اصرار نمايد . و دليل بر ممكن بودن اين گونه توبه و درستى آن اين است كه : بنده وقتى دانست كه گناه كبائر نزد خداوند بزرگتر است و خشم و ناخشنودى و دشمنى خدا را در پى دارد و صغائر به عفو و گذشت نزديكتر و آسانتر است ، پس بعيد نيست كه از بزرگتر توبه كند نه از كوچكتر ، و همچنين وقتى دانست كه بعضى از كبائر نزد خدا شديدتر و سختتر از بعضى ديگر است ، دور نيست كه از سنگينتر و دشوارتر توبه كند نه از سبكتر .
و گاهى حريص گرديدن كسى به نوعى گناه چنان شديد است كه نمىتواند از آن صبر كند ، ولى حرصش به نوعى ديگر از گناه كمتر است و به آسانى مىتواند آن را ترك نمايد ، و از آن توبه مىكند امّا نه از اولى ، اگر چه گناه اوّلى سنگينتر و شديدتر باشد ، مانند كسى كه شهوت و ميلش به خمر از شهوت و ميلش به غيبت
هامش
[ 1 ] تقسيم و جدا كردن بعضى از گناهان از بعضى ديگر .