بتوبة ، فذلك الاصرار »
« اصرار بر گناه اين است كه : كسى گناه كند و آمرزش نخواهد و در فكر توبه نباشد ، اين است اصرار بر گناه » .
2 - كوچك شمردن گناه ، كه بنده هر گاه گناهى را بزرگ شمارد آن گناه نزد خدا كوچك مىشود ، و چون گناهى را خرد شمارد نزد خدا بزرگ مىگردد ، زيرا بزرگ شمردن گناه از نفرت و كراهت دل از آن برخيزد ، و همين نفرت مانع مىشود كه ظلمت گناه بسى اثر كند ، و خرد شمردن آن از الفت گرفتن با گناه خيزد ، و همين موجب آن است كه در دل ، سخت اثر كند . و آنچه مطلوب است روشن كردن دل به طاعات است و آنچه حذر كردنى است تاريك ساختن آن با سيّئات است ، و لذا از آنچه در غفلت بر او مىگذرد بازخواست نمىشود زيرا از آن اثر نمىپذيرد .
و از اين رو در خبر آمده است كه : « مؤمن گناه خويش را چون كوهى بيند كه بر بالاى سر او باشد و هر لحظه مىترسد كه بر او افتد ، و منافق گناه خود را مانند مگسى بيند كه بر بينى وى نشيند و آن را بپراند » .
و رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « اتّقوا المحقّرات من الذّنوب فانّها لا تغفر »
« از گناهان محقّر ( كوچك شمرده شده ) بپرهيزيد كه آنها آمرزيده نشوند » پرسيدند : گناهان محقّر كدامند ؟ فرمود : « الرّجل يذنب الذّنب فيقول : طوبى لي لم يكن غير ذلك »
« اين است كه : مردى گناه كند و بگويد : خوشا حال من اگر غير از اين گناهى نداشتم » .
روايت است كه : « رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم در زمين بىگياهى فرود آمد و به اصحاب فرمود : هيزم بياوريد ، گفتند : يا رسول اللَّه در زمين بىگياهى هستيم ، در آن هيزم نيست ، فرمود : هر كسى هر چه پيدا كرد بياورد ، پس اندك اندك هيزم آوردند و در نزد آن حضرت انباشته كردند . آنگاه فرمود : گناهان اين گونه جمع مىشود ، از گناهان محقّر بپرهيزيد ، زيرا هر چيز جوينده اى دارد ، بدانيد كه جوينده گناهان آنچه را كه [ مردم ] پيش فرستادهاند و آثار آنها را مىنويسد » .
و امير مؤمنان عليه السّلام فرمود : « آنچه را كه در قيامت سود مىرساند و آنچه را كه در قيامت زيان مىرساند كوچك مشمار ، و در باره آنچه خداوند به شما خبر مىدهد مانند كسى باشيد كه به عيان مىبيند » .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 100
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص١٠٠