خود نشانيد و به او فرمود : « بخور » . يكى از قريش از او نفرت و اشمئزاز نمود ، و خود وى پيش از مرگ به همين بيمارى مبتلا گشت .
حضرت سجّاد عليه السّلام در حالى كه سوار بر الاغش بود گذرش بر جذاميانى كه مشغول خوردن صبحانه بودند افتاد . امام عليه السّلام را به صبحانه دعوت كردند .
فرمود : « اگر روزه دار نبودم مىپذيرفتم » و چون به منزل رسيد ، دستور فرمود غذائى خوب و لذيذ بسازند ، آنگاه براى صبحانه از آنها دعوت كرد و خود هم با آنها صبحانه خورد . . . و به همين قياس امتحانات ديگرى هست .
رفتار رسول اكرم صلَّى الله عليه و آله و سلَّم جامع جميع علامات آزمايش تواضع و خالى از همهء افعال و حركات كبر بود ، و سزاوار است كه همهء مؤمنان به او اقتدا كنند .
ابو سعيد خدرى روايت مىكند كه : « رسول خدا صلَّى الله عليه و آله و سلَّم خود ستور و شتر را علف مىداد ، و شتر را مىبست ، و خانه را مىروفت ، و گوسفند را مىدوشيد ، و نعلين را پينه مىكرد ، و جامه را وصله مىزد ، و با خدمتكار خويش غذا مىخورد ، و چون خادم از دستاس كردن خسته مىشد او را يارى مىداد ، و از بازار چيزى مىخريد و به دست يا به گوشهء جامهء خويش مىگرفت و به خانه مىآورد . با درويش و توانگر و خرد و بزرگ دست فرا مىداد و به هر كسى از نمازگزاران كه مىرسيد ، كوچك و بزرگ و سياه و سفيد و آزاد و بنده ، ابتدا به سلام مىكرد . جامهء خانه و بيرون او يكى بود . هر ژوليده و غبار آلوده كه او را به دعوت مىخواند از اجابت آن شرمگين نبود و آنچه را كه به آن دعوت مىكردند حقير نمىشمرد اگر چه بجز خرماى پوسيده چيزى نبود . صبحانه را براى شام و شام را براى صبح نمىگذاشت . كم خرج ، خوش خلق و نرمخو و كريم الطَّبع و نيكو معاشرت و گشاده رو و متبسّم بود بىخنده ، و اندوهناك بود بىتروشروئى . در امر دين محكم و استوار بود بىدرشتى . متواضع بود بىمذلَّت و خوارى ، سخىّ بود بىاسراف ، به همهء خويشان مهربان و با همهء مسلمانان و اهل ذمّه نزديك بود . دل او رقيق و نازك بود ، پيوسته سر به پيش افكنده ، هرگز چندان نمىخورد كه تخمه كند ، و هيچگاه دست طمع به چيزى دراز نمىكرد » .
امام رضا عليه السّلام فرمود : « التّواضع أن تعطى النّاس ما تحبّ أن تعطاه . »
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 436
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٣٦