حال گران باشد كبر و ريا در او هست . و اگر در خلوت گران نباشد و در حضور مردم گران باشد ريا دارد ولى كبر ندارد .
امير مؤمنان عليه السّلام فرمود : « برداشتن و بردن چيزى به خانه براى رفع نياز خانواده از كمال مرد چيزى نمىكاهد » . و روايت است كه : « روزى آن حضرت يك درهم گوشت خريد و بر دستمال ( يا گوشهء رداى ) خويش گرفته به خانه مىبرد ، شخصى عرض كرد : يا امير المؤمنين به من ده تا بياورم . فرمود : نه پدر خانواده به بردن آن سزاوارتر است . » و روايت شده كه : « امام صادق عليه السّلام مردى از اهل مدينه را ديد كه چيزى براى خانواده اش خريده و با خود مىبرد . چون آن مرد امام را ديد خجالت كشيد ، حضرت به او فرمود : براى خانواده ات خريد كرده اى و به خانه مىبرى ، به خدا اگر اهل مدينه نبودند ( كه خرده گيرى كنند ) دوست داشتم براى خانوادهام خريد كنم و آن را خود به خانه برم » .
چهارم - اينكه پوشيدن جامه هاى سبك و درشت و كهنه بر او گران نباشد ، كه در اين صورت كبر و ريا در او نيست و گر نه متكبّر يا رياكار است . پيغمبر اكرم صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فرمود : « هر كه خود شترش را ببندد و لباس پشمينه بپوشد از كبر عارى و پاك است » . و فرمود : « من بنده اى هستم كه روى خاك مىنشينم و غذا مىخورم ، و لباس درشت مىپوشم و شتر را مىبندم و انگشتان خود را مىليسم ، و چون بندهء مملوكى مرا بخواند دعوت مىكنم ، پس هر كه روش مرا ترك كند از من نيست » .
به سلمان گفتند : چرا لباس نو نمىپوشى ؟ گفت : « من بنده اى هستم ، هر گاه از بندگى آزاد شدم لباس نو خواهم پوشيد » - مراد او آزادى در آخرت ( از عذاب الهى ) بود . رسول خدا صلَّى الله عليه و آله و سلَّم فرمود : « جامهء كم قيمت و پست پوشيدن از ايمان است » . و امير مؤمنان عليه السّلام جامه اى پر وصله به تن داشت . بعضى از ياران به او عتاب كردند ، فرمود : « مؤمن در اين كار به من اقتدا مىكند ، و به اين وسيله دل خاشع و متواضع مىشود » .
پنجم - آنكه با خدمتكاران و مستضعفان در يك سفره طعام خورد ، كه اگر بر او سخت و گران نباشد متواضع است و گر نه متكبّر است . شخصى از اهل بلخ روايت مىكند كه : « من با حضرت رضا عليه السّلام در سفر خراسان همراه بودم ، روزى
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 434
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٣٤