بندهء خود هستم ، اگر گمان او خوبست ، رفتار من خوب است و اگر بد است ، رفتار من هم بد باشد . » و سخن حضرت صادق عليه السّلام :
« حسن الظَّنّ باللَّه : أن لا ترجو إلا اللَّه و لا تخاف إلا ذنبك . »
« حسن ظنّ به خدا اين است كه به غير خدا اميدوار نباشى و جز از گناه خود نترسى » . و اخبار ديگرى در اين معنى قبلا ذكر شد . و در اينكه حسن ظنّ موجب اميدوارى است شكَّى وجود ندارد .
( دوازدهم ) احاديثى كه دلالت دارد بر اينكه در روز قيامت كافران و ناصبان ( دشمنان اهل بيت ) فداى مؤمنان و شيعيان خواهند شد . چنان كه از رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم روايت شده است كه فرمود : « امّت من مورد رحمت خداست و در آخرت براى ايشان عذابى نخواهد بود ، و آنچه از عقاب بايد به آنها برسد در دنيا با زلزله ها و رنجها مىرسد ، و چون روز قيامت آيد در برابر هر يك از امّت من مردى از اهل كتاب فدا شود و گويند اين فداى تو است از آتش . » و از اهل بيت عليهم السّلام رسيده است كه : « ناصبان و دشمنان ما را به سبب بدى و ظلمى كه به شيعيان ما كردهاند فداى ايشان خواهند كرد . » و از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه : « در قيامت يكى از شيعيان ما را كه در اعمال خود تقصير كرده امّا در ولايت و تقيّه و حقوق برادران خود محافظت كرده باشد مىآورند ، و در مقابل او بين صد تا صدهزار از دشمنان را نگه مىدارند و مىگويند اينها فداى توست از آتش دوزخ ، پس آن مؤمنان به بهشت مىروند و اين ناصبان به جهنّم ، و اين است معنى و مقصود قول خداى تعالى :
« رُبَما يَوَدُّ الَّذينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسلِمينَ » 15 : 2 ( حجر ، 2 ) « بسا باشد كه كافران آرزو كنند كاش مسلمان بودند » .
يعنى كاش در دنيا مطيع و منقاد امامت بودند تا مخالفانشان عوض آنان به آتش مىرفتند .
و امّا ( دوم : ) - يعنى آيات و اخبارى كه دلالت دارد بر اينكه اميدوارى به مغفرت و عفو و رحمت بايد بعد از عمل ( طاعت و عبادت ) باشد - بىشمار است ، مثل قول خداى تعالى :
« إنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَالَّذينَ هاجَرُوا وَجاهَدُوا في سَبيلِ الله أُولئِكَ
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 308
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٠٨