المخلصون [ 1 ] ، و المخلصون على خطر عظيم . [ 2 ] »
« مردم همه اهل هلاكند مگر علما و علما همه اهل هلاكند مگر عمل كنندگان [ به علم خود ] و عمل كنندگان همه اهل هلاكند مگر اخلاصمندان ، و اخلاصمندان بر خطر عظيماند . » و براى همين خطر عظيم است كه شهادت مطلوب و مرگ ناگهانى ناگوار است زيرا چه بسيار كه مرگ مفاجات در وقتى اتّفاق افتد كه خاطر سوء و انديشهء بد بر دل آدمى چيره و غالب باشد .
امّا شهادت در راه خدا اين است كه قبض روح در حالتى مىشود كه در دل جز محبّت خدا باقى نمانده ، و حبّ دنيا و مال و فرزند از دل بيرون رفته است ، زيرا كسى كه به امر خدا و رسول به ميدان كارزار مىرود و بر صف دشمن هجوم مىبرد مرگ را براى رضاى خدا و حبّ او استقبال مىكند ، دنيا را به آخرت مىفروشد و به اين معامله كه خدا خريدار آن است خشنود است چنان كه مىفرمايد :
« إنَّ الله اشْتَرى مِنَ الْمُؤمِنِينَ انْفُسَهُمْ وَامْوالَهُمْ بِأنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ » . 9 : 111 ( توبه ، 111 )
هامش
[ 1 ] اگر اين گفتار حديث صحيح و معتبر باشد بايد مخلصين به كسر لام خواند يعنى اخلاصمندان يا كسانى كه مىكوشند دين خود را پاك و خالص و عمل خود را بىريا براى خدا انجام دهند . واضح است كه ما دام كه بر اين اخلاص باقىاند در خطر نيستند . خطر از اين جهت است كه ممكن است بلغزند و به ناخالصى و معصيت دچار شوند . اما مخلصين به فتح لام ، برگزيدگانند كه خداى تعالى آنان را از هر گونه شرك و معاصى پاك كرده است و اينان انبياء و أئمهء معصوميناند كه نسبت به آنان هيچگاه بيمى از ناخالصى در ايمان و در عمل نمىرود ، و دربارهء ايشان شيطان گفته است :
« وَلأغْوِيَنَّهُمْ أجْمَعينَ ، إلا عِبادَكَ مِنهُمُ الْمُخلَصِينَ » 15 : 39 - 40 ( حجر ، 40 ) « همگيشان را گمراه مىكنم ، مگر آنان كه بندگان خالص كرده شده و برگزيدهء تواند . » م .
[ 2 ] اين متن در ضمن گفتار غزالى در « احياء العلوم » ج 4 ص 156 آمده و گويى سخن خود اوست ، و حال آنكه اين عبارت در مجموعهء شيخ ورام ص 320 از پيامبر ( ص ) به طور مرسل نقل شده ، و همچنين در « مصباح الشريعه » منسوب به امام صادق ( ع ) در باب 77 نزديك به اين عبارت آمده است . ( مصحح ) .