فصل 4 ( خوف از خدا برترين فضيلت است )
خوف از خدا مرتبه اى از مراتب دين و مقامى از مقامات اهل يقين و افضل فضائل نفسانى است . زيرا فضيلت هر صفتى به قدر كمكى است كه به سعادت مىكند ، و هيچ سعادتى مانند سعادت لقاء خدا و قرب او نيست ، و اين سعادت حاصل نمىشود مگر به تحصيل محبّت و انس با خدا ، و محبّت و انس به خدا به دست نمىآيد مگر با معرفت ، و معرفت حاصل نمىگردد مگر به ادامهء فكر ، و انس متحقّق نمىشود مگر به محبّت و تداوم ذكر . و مواظبت بر فكر و ذكر ميسّر نشود مگر به ريشه كن كردن دنيادوستى از قلب ، و محبّت دنيا ريشه كن نگردد مگر با سركوب كردن لذّتها و شهوتها . و نيرومندترين وسيله براى سركوبى شهوت آتش خوف الهى است ، و اين خوف آتش سوزندهء شهوات است . در اين صورت فضيلت آن به قدرى است كه شهوات را بسوزاند و انسان را از معاصى باز دارد و بر طاعات برانگيزد ، و اين امر با اختلاف درجات خوف مختلف مىشود - چنان كه گذشت .
و گفتهاند : كسى كه به خدا انس دارد و حق مالك دل اوست ، و به مقام رضا رسيده است ، و بينندهء جمال حقّ است : براى او خوفى باقى نمىماند ، بلكه خوفش به امن مبدّل مىشود ، چنان كه قول خداى سبحان بر آن دلالت دارد :
« أولئِكَ لَهُمُ الأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ » 6 : 82 ( انعام ، 82 )
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 272
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٢٧٢