تخطي إلى المحتوى الرئيسي

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 265

مساهمون:

ص٢٦٥

فصل 2 خوف پسنديده و اقسام و درجات آن

نوع دوم خوف نيز اقسامى دارد : ( اوّل ) آنكه از خداى سبحان و عظمت و كبرياى او باشد و اين خوف در اصطلاح صاحبدلان خشيت و رهبت ( ترس ) ناميده مىشود . ( دوم ) آنكه از گناهان و معاصى باشد . ( سوم ) آنكه از هر دو باهم باشد . و هر قدر معرفت انسان به جلال و عظمت او و به عيوب و گناهان خويش بيشتر شود خوف افزون گردد . زيرا ادراك قدرت غالب و عظمت فائق و قوّت قوى و عزّت شديد موجب اضطراب و سراسيمگى است . و شكَّى نيست كه عظمت و قدرت خداوند و ديگر صفات جلال و جمال او در شدّت و قوّت نامتناهى است و بر هر انسانى به اندازهء طاقت و استعداد او ظاهر و پديدار مىشود . و براى هيچ كس احاطه به صفات او و ادراك كنه آنها ممكن نيست ، كه وسائل ادراك از درك نامتناهى كوتاه و نارساست . بلى ، بعضى از ادراكات عالى اجمالا مىتواند به مفهومى از آن راه يابد و ليكن آنچه براى خردمندان از صفات او ظاهر و متجلَّى مىشود حقيقت صفات نيست ، بلكه نهايت آنچه عقول آنان در مىيابد و كمال مىانگارد به قدر طاقت و استعداد ادراك آنهاست . و اگر ذرّه اى از حقيقت بعضى از صفات او براى نيرومندترين عقلها و عاليترين ادراكها ظهور و تجلَّى كند از فروغ انوار وجه ذو الجلال او بسوزند و تار و پود هستىشان از هم بگسلد ، و اگر گوشه اى از