مىرود ، جز اينكه باقيماندن بر اين ترس و درصدد دفع و علاج آن از طريق ترك خطاها و كسب طاعات برنيامدن جهل و بطالت است ، زيرا اين خوف ناشى از سوء اختيار و اعمال بد است ، و خداوند رسولان و اوصياء ايشان را براى رهائى بخشيدن مردم از آن برانگيخته است . پس علاج آن ترك گناهان و تحصيل اخلاق شريف و عالى است . و معلوم است كه انسانى كه از عذاب مىترسد و در عين حال در گرداب گناهان فرو رفته كسى را ماند كه با ترس از غرق شدن و سوختن خود را در دريا و در آتش پرشعله بيفكند . و بى شك ازالهء اين ترس به اختيار خود اوست ، پس بايد معاصى را ترك كند و در كسب طاعات و عمل به وظايف بكوشد تا خلاصى يابد . و اهتمام بزرگان دين از پيامبران و حكما و صدّيقان در اداى وظايف و طاعات و صبرشان بر عبادات مشقّت آور و پيكارشان با لشكر شياطين همانا براى دفع اين گونه ترس از نفوس خود بوده است . بنابراين ، اين گونه خوف ناشى از خود تو و از سوء اختيار تست . پس آن را با اعمال شايسته و افعال فاضله كاهش ده . و گاهى اين خوف تازيانهء خدا و براى برانگيختن آدمى بر عمل است . مع هذا اگر به حدّ افراط باشد بايد به وسيلهء رجاء معالجه شود . و اگر در حدّ اعتدال است بايد در وجود تو بماند تا انگيزهء عمل باشد . با اين همه هر چند گناه بزرگ و همّت از جبران و تدارك آن ناتوان باشد نبايد از لطف و رحمت خدا نااميد گردد . زيرا اميد آن هست كه رحمت گستردهء الهى كه بر غضب او پيشى دارد او را دريابد .
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 264
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٢٦٤